پرورش حشرات

« پرورش كرم ابريشم »
گونة اهلي كرم ابريشم كه پرورش آن از آغاز تا امروز متداول بوده است تقريباً در 4600سال پيش به طور اتفاقي توسط ملكة چين در هنگام قدم زدن در جنگلي با پيداكردن پيله اي از روي درخت توت و تنيدن تارهاي آن دور انگشت خود كشف كرد.
راندمان يك جعبة تخم نوغان كه 20000عدد تخم دارد حدود 20 الي 25 كيلو پيله است كه تا 40كيلوگرم قابل افزايش است. براي پرورش هر جعبه تخم نوغان حدود 40 مترمربع فضا لازم است. به طور متوسط هر 30كيلو پيله تر 5/4 كيلو ابريشم خام مي دهد كه اگر در صنعت فرش بكار رود حدود 2 مترمربع با آن فرش بافته مي شود.
مجموعاً از زماني كه تخم ها باز شده تا وقتيكه شفيره مي شوند وبه داخل پيله مي رود 45 روز طول مي كشد. در چرخة زندگي كرم ابريشم 4 مرحله وجود دارد:
الف ) تخم
ب ) لارو
ج ) شفيره
د ) پروانه

الف ) تخم كرم ابريشم بيضي شكل بوده و اندازة آن در نژادهاي مختلف متفاوت است. رشته هاي آن از جنس كتين بوده وداراي منافذي جهت تنفس است.

تفريخ تخم نوغان :
ايجادشرايط لازم براي رشد جنين تخم نوغان و خروج لارو از آن را تفريخ مي نامند. رطوبت مناسب براي تمام مراحل تفريخ ثابت و معادل 75 تا 80 درصد است. دماي لازم براي تفريخ در طول دوره متفاوت بوده و از 15 تا 25 درجه سانتيگراد متفاوت است. اطاق تفريخ بجز در مرحله تاريكي دادن ، روزانه تا 16 ساعت در روشنايي كامل مي باشد.

ب ) لارو: بخش اعظم ودر عين حال پيچيده ترين دوران زندگي كرم ابريشم دوران لاروي مي باشد. مدت لاروي تا زمان تبديل شدن آن به شفيره 25 الي 30 روز مي باشد. مراحل لاروي كرم ابريشم ومدت هر يك به شرح زير است:

سن اول خواب اول سن دوم خواب دوم سن سوم خواب سوم سن چهارم خواب چهارم سن پنجم
4 روز 5/3 روز 5/4 روز 6 روز 8 روز

24 ساعت به طول مي انجامد وپوست اندازي مي كند
ج ) شفيره : تبديل شدن لارو به شفيره با شروع يك مرحله پوست اندازي همراه مي باشد . ولي لارو از زير پوست جديد خارج نمي شودبلكه به جسم زردي به نام پوپال تبديل مي شود. مرحلة شفيرگي در حقيقت مرحلة از بين رفتن شكل لاروي و ظهور حشرة كامل است. كرم ابريشم در مرحلة شفيرگي تغذيه نمي كند. مرحلة تنيدن پيله 3 تا 4 روز به طول مي انجامد.

د ) پروانه كرم ابريشم : چنانچه پوپال را نكشند وبه رويش خود ادامه دهد ، پس از 3 هفته تبديل به يك پروانه بالغ مي شود. پروانه كرم ابريشم قدرت پرواز ندارد و در همان روز اول تخم گذاري مي كند. هر پروانه ماده 400 تا 600 تخم مي ريزد.





طرز تهية ابريشم :
جهت تهية تارهاي ابريشم بايستي رشتة حيات پيله را قبل از كامل شدن مرحلة شفيرگي قطع كرد و به اصطلاح آن راخفه نمود تا از تبديل آن به پروانه جلوگيري شود. روشهاي مختلفي جهت قطع اين رشتة حياتي اعمال مي شودكه عبارتنداز : آفتاب ، بخار آب جوش ، هواي گرم و روشهاي شيميايي.
وزن پيله، ابريشم است و طول تار آن در بعضي از پيله ها 500 متر و برخي ديگر حتي به 1200 متر هم مي رسد. درشرايط مناسب 11 كيلوگرم پيلة تازه در حدود 1 كيلوگرم ابريشم خام مي دهد و به همين ميزان ابريشم وازده حاصل مي شود.
تارهاي ابريشم قدرت ارتجاعي بالايي دارند وتا 20% خاصيت كششي دارند. قدرت تار ابريشم نيز زياد است وبرابر قدرت يك سيم آهني باهمان ضخامت است.

« پرورش زنبور عسل »
Apiculture
خصوصيات كندو
1. مقاوم در برابر اثر مخرب نور خورشيد و باران باشد.
2. از ورود زنبوران مهاجم به داخل جلوگيري نمايد.
3. مانع از نفوذ مورچه و موريانه گردد.

ابزارالات زنبورداري
عمده ترين ابزارالاتي كه در زنبورداري مورد استفاده قرارمي گيرد عبارتنداز:
1. لباس كار مخصوص
2. دستكش
3. پوتين ياچكمه
4. كلاه
5. توري صورت
6. دستگاه دود كن
7. كاردك
8. برس
9. قفس ملكه
10. بچه گير

انواع زنبور عسل
ملكه :
كندو تنها داراي يك ملكه است كه طول بيشتري نسبت به ساير انواع زنبوران دارد. زنبور ملكه بزرگتر از زنبور كارگر و طويل تر از زنبور نر است. بال هاي آن درمقايسه با بدنش كوتاه است. طول بدنِ دراز و باريك شدن كمر در انتها ظاهري شبيه زنبوران وحشي را به او مي بخشد. ملكه فاقد خرطوم وسبد گرده است و تنها يك بار در طول عمر خويش جهت جفتگيري از كندو خارج مي شود. رشد ذهني ملكه نسبت به كارگران كمتر است.
وظيفة عمده ملكه تخم گذاري بوده ودر طول اوج فصل پرورش نوزادان بين 1500 تا 3000 تخم مي گذارد. تخم هاي نابارور دركندو به زنبور نر تبديل مي شود و از تخم هاي بارورشده زنبوران كارگر بوجود مي آيند.
جفت گيري ملكه طي پروازي به نام پرواز عروسي انجام مي گيرد. اين پرواز در ارتفاع 10 الي 15 متري اتفاق مي افتد. 3 الي 4 روز بعد ، ملكه شروع به تخم گذاري مي كند. ملكه مي تواند 6 الي 7 سال به زندگي خود ادامه دهد كه در طول اين دوره او قادر است حدود 1 ميليون تخم بگذارد.
زنبور نر :
تنبل ترين زنبورهاست وحضور او در كندو كمترين اهميت را براي زنبوردار دارد. اين زنبور درشتتر از زنبور كارگر است و خرطومي ندارد. زنبور نر فاقد دستگاه گزش است و نمي تواند از خود و كندو دفاع كند. كار زنبوران نر باروركردن ملكه است. اين وظيفه مي تواند 10 روز بعد از خروج زنبور كامل از سلول انجام گيرد. زنبور نر فقط در ميانه روز زمانيكه هوا گرم و مطلوب است از آشيانه خارج مي گردد. عمر زنبور نر ممكن است 12 تا 16 هفته برسد.

زنبور كار گر :
زنبوران ماده اي هستندكه به دليل عدم تكامل نمي توانند تخم گذاري نمايند. قسمت اعظم آناتومي آنها به منظورانجام كارهايي كه منحصر به خودشان است ، سازگاري يافته اند . زبان آنها وسيلة مكش وعمل آوري شهد است. در هرطرف زبان آرواره هايي وجود داردكه از آن به منظور موم كاري استفاده مي كنند. زنبوران كارگر كوچكترين و پرجمعيت ترين زنبوران عسل هستند و 98% جمعيت كلوني راتشكيل مي دهند. يك كلوني مي تواند 60 – 80 هزار كارگر داشته باشد.
طول دوره نمو براي انواع مختلف زنبوران
زمان خروج شفيره لارو تخم نوع زنبور
16 5/7 5/5 3 ملكه
24 5/14 5/6 3 زنبورنر
21 12 6 3 زنبوركارگر







وظايف زنبور كارگر
3روز اول زندگي را جهت كسب نيروي بيشتر در كندو بسر مي برند و منتظر مي مانند تا غده هاي بدنشان رشد و نمو يابند. ضمناً آنها با نظافت سلولهاي كندو آن رابراي تخم گذاري ملكه آماده مي سازند. از 3 روزگي تا 6 روزگي به لاروهاي بزرگتر ( بيش از 3 روز ) مخلوطي از عسل وگرده مي خورانند. در ششمين روز غددي درناحية سر آنها نمايان مي شودكه غذاي نوزاد يا شاهنگبين توليد مي كنند( ژلة رويال ) از اين زمان آنها مي توانند لاروهاي كوچكتر ( تا 3روزگي ) را نيز تغذيه نمايند. از روز هفتم جهت انجام پروازهايي به منظور جهت يابي از كندو خارج مي شوند. اين پروزاها جهت ارزيابي موقعيت كندو در ارتباط بافضاي پيرامون آن انجام مي گيرد. بعداز آن ( 7 روزگي ) غدد مومي فعال شده تا بيستمين روز زندگي در امر موم سازي و فرايندتبديل شهد به عسل شركت مي كنند. وظيفة تهوية هوا جهت تعديل دما و رطوبت كندو و حفاظت از در ورودي به منظور ممانعت از ورود هرعامل بيگانه به درون كندو از ديگر وظايف اوست. او در پي اين دوره كندو را ترك نخواهدكرد. بعد از روز بيستم زنبور كارگر تلاش خود را جهت جمع آوري شهد وگرده انجام مي دهد.

موم
موم را زنبور عسل از بدن خودش توليد مي كند. اين ماده در اوج دوران رشد كارگر ( 12 – 18 روزگي ) از غدة ويژه زنبوران توليد مي شوند. محل اين غده ها چهار قطعة انتهايي شكم است. زنبوركارگر با مصرف 15 كيلوگرم عسل 1 كيلوگرم موم توليد مي كند. موم تنها مي تواند در دماهاي بالاتر از 33 – 36 درجه سانتيگراد ترشح شود. قطر سلولهاي ساخته شده در روي شانهاي دورن تابها براي تخم زنبوران كارگر 5 ميليمتر و براي تخم زنبوران نر 7 ميليمتر است.

توليد عسل
زنبورها ولارو ها به محض ورود شهد به كندو مي توانند توسط آن مورد تغذيه قرار گيرند. چنانچه ميزان شهد بيش از نياز آنان باشد به شكل عسل براي روزهاي آتي ذخيره مي گردد. اگر شهدكه حاوي آب بسيار زياد است بدون عمل آوري ذخيره گردد دچار تبخير مي شود . هريك از زنبوران جوان معده را با مقداري شهد پر كرده و دنبال مكان آرامي با دماي بالا مي گردند. در چنين مكاني دوقطره از شهد را از معده خارج نموده و بر روي زبان آورده وپس از تبخير آب آن مجدداً به معده باز مي گردانند. اين عمل آنقدر ادامه پيدا مي كند تا شهد به عسل كه مايعي غليظ وچسبناك است ، تبديل گردد.