Monday, January 16, 2006

نمرات ترم اول

Monday, June 28, 2004

فصل سوم مفاهيم سيستمهاي توليد وعمليات

« فصلsوم »

كار دركلاس ( ص75) :
در مدرسه طراح استقرار چگونه است ؟ چه ملاحظاتي در طرح استقرار در يك مدرسه وجود دارد؟
طراح استقرار مدرسه بايد به مسايلي از قبيل سن دانش آموزان ، خصوصيات و ويژگيهاي رواني آنان ، سيستمهاي نوين آموزشي ، نيازهاي آموزشي ، نيازهاي دانش آموزان و مواردي از اين قبيل ، مطلع و آگاه بوده تا بتواند طرح استقرار مناسبي را اجرا نمايد. در طرح استقرار مدرسه بايد به نكات زير توجه داشت :
1. مدرسه دركنار بزرگراهها و خيابانهاي شلوغ و پر ترافيك نباشد.
2. مدرسه در كنار كارخانجات و يا كارگاههاي توليد كننده آلاينده هاي تنفسي وزيست محيطي نباشد.
3. مدر سه در كنار نيروگاههاي برق و يا پستهاي فشار قوي اخداث نگردد.
4. مدرسه دور از منازل مسكوني دانش آموزان نبوده و نيز در ميان منازل مسكوني نيز نباشد.
5. مدرسه در جايي احداث شودكه رفت آمد دانش آموزان به سهولت انجام گيرد.
6. مدرسه داراي كلاسها وفضاي آموزشي مناسب با تعداد دانش آموزان باشد.
7. راه پله ها و مدخل هاي ورودي و خروجي كلاسها سالنها و راهروها و حياط مدرسه متناسب با تعداد شاگردان طراحي شود.
8. حياط مدرسه ، سرويسهاي بهداشتي و آبخوريها با تعداد دانش آموزان و نيز سن آنان همخواني داشته باشد.
9. مدرسه داراي نمازخانه ، كتابخانه و سالن امتحانات مناسب بوده و بگونه اي طرح ريزي شوند كه استفاده از آنان مشكل نباشد.
10. اطاق مديريت و نيز دفتر معاونين در مكاني قرار گيرد كه مدير ومعاونين بتواننداحاطه و كنترل لازم را درمدرسه داشته باشند.
11. دفتر معلمان در مكاني قرار گيرد كه اولياء دانش آموزان بتوانند به سهولت با معلمين ارتباط برقرار كنند.


كار دركلاس ( ص76) :
درباره سيستم اطلاعاتي يك مدرسه بحث كنيد.
در يك مدرسه اطلاعات از طرق مختلفي كسب مي شود :
1. اطلاعاتي كه از طريق بخشنامه ها و اطلاعيه ها از سوي اداره آموزش وپرورش به مدارس ابلاغ مي گردد.
2. اطلاعاتي كه از سوي معلمين مدرسه ارائه مي گردد.
3. اطلاعات بدست آمده از معاونين مدرسه
4. اطلاعات حاصله از آولياء دانش آموزان

بديهي است كه بيشتر اين اطلاعات در ارتباط با دانش آموزان و مسايل و مشكلات آموزشي و اخلاقي و انظباطي در مدارس است. عمدة اخبار رسيده در خصوص مسايل آموزشي از طريق معلمين مطرح مي گردد. از آنجاييكه معلم در ارتباط مستقيم و مداوم با دانش آموزان است از نزديك و بطور ملموس مسايل و معضلات آموزشي و اخلاقي شاگردان خويش را مي بيند. فلذا اين موارد را در اختيار مديريت مدرسه قرار مي دهد.
همچنين برخي از موارد آموزشي و ناهنجاريها از سوي معاونين مطرح مي گردد. برخي ديگر نيز ازسوي والدين دانش آموزان در مدرسه عنوان مي شود. اخبار و بخشنامه ها و دستورالعملهاي جديد نيز از سوي سازمان آموزش و پرورش ابلاغ مي گردد.
حال مديريت مدرسه با اطلاعاتي كه از راههاي گوناگون به دست او مي رسد بايد مديريت خويش را درجهت پيش برد اهداف نظام آموزشي و رفع مشكلات و معضلات مدرسه اعمال كند. مديري در اين راه موفق است كه راههاي كسب اطلاعات را در حوزة مديريت خويش نظامند نموده و از آنها در بهبود كيفيت آموزش و ايجاد تغييرات راهبردي براي آينده مدرسه و دانش آموزان استفاده كند.




كار دركلاس ( ص79) :
هرگروه دانشجويي براي رسيدن به چگونگي رفع يك نياز واقعي كه بعنوان يك مسئله ظاهر شده است مانند يك طراح فكر شود و در اطراف آن بحث و نتايج آن يادداشت گردد.
برخي از مسايل موجود در مدارس كه به نحوي بر كيفيت آموزش اثر مي گذارد مشكلات فيزيكي است . يكي از اين مشكلات عدم تناسب نيمكتهاي كلاسهاي درس است كه در بيشتر مدارس در مقاطع سه گانه اين مسئله وجود دارد. وقتي كه دانش آموز بر روي نيمكت مي نشيند چنانچه ابعاد واندازه هاي آن با ابعاد فيزيكي بدنش همخواني نداشته باشد ، شاگرد بر روي نيمكت راحت نبوده و اين امر مانعي در تمركز حواس فراگيران خواهد بود. بنابراين لازم است نيمكتها بگونه اي طراحي شوند كه متناسب با بدن دانش آموزان باشد و در نهايت اثر مثبت در فرايند يادگيري داشته باشد. براي رفع ايم مشكل و طراحي نيمكت مناسب بايد موارد زير را در طراحي لحاظ نمود :
ü نيمكت براي چه مقطعي طراحي مي گردد.
ü در يك پاية تحصيلي ( مثلاً اول راهنمايي ) متوسط قد و وزن دانش آموزان چقدر است .
ü اگر خواسته باشيم در يك مدرسه راهنمايي نيمكتهايي ويژة هر پايه طراحي كرده و توليد نماييم ، آيا اين امر از نظر اقتصادي توجيه پذير هست و يا اينكه چه ميزان بودجه بايد براي آن در نظر گرفت .
ü در طراحي نيمكت بايد از چه موادي استفاده كرد. در انتخاب مواد بايد درنظر داشت كه نيمكت از موادي تهيه شودكه علاوه بر سبك بودن آن از استحكام كافي برخوردار باشد.
ü آيا سازمان تجهيز ونوسازي مدارس با اين طرح موافقت مي كند و آيا اين سازمان تجهيزات و امكانات فني و نيروي ماهر براي انجام اين پروژه را دارد.
ü براي طراحي نيمكتي متناسب با ساختار فيزيولوژيكي بدن دانش آموزان ،ازچه علومي بايد بهره برد.(آناتومي ، روانشناسي و ...)


كار دركلاس ( ص84) :
در يك سيستم خدمات درماني ( بيمارستان ) براي طراحي خدمات رساني به بيمار ( از لحظه ليكه بيمار وارد بيمارستان مي شود تا ترخيص آن ) در كليه مراحل ، عواملي كه تأثير گذار بر ارايه خدمت مي باشند ليست كرده و نحوه برخورد با مسئله را به بحث گذاريد.
در يك سيستم خدمات رساني مانند بيمارستان عوامل مختلفي تأثير گذار هستند كه طراح بيمارستان بايد به آنها توجه داشته و در طراحي خود آثار آنها را مي بايست منظور كند. اين عوامل مؤثر عبارتند از :
1- عوامل مربوط به خواستها : مانند پذيرش سريع و آسان ، اعتماد بيماران به پزشكان ، وجود تختهاي بيمارستاني مناسب ، خدمات رساني خوب ، وجود پرستاران مسلط و باحوصله و ...
2- عوامل مربوط به فرآوري عمليات : چگونگي پذيرش بيمار ، تأمين ملزومان پزشكي و درماني ، تجهيز داروخانه ، نحوة ارتباط بخشهاي مختلف ، چگونگي مراقبت وكنترل ، شيوة ار تباط بيماران با پرستاران و پزشكان ، نحوة برنامه ريزي ساعات كار پزشكان و ...
3- جنبه هاي كاركردي كيفيت : ميزان تحصيلات پزشكان و پرستاران ، سابقة كار و تجربة كارد پزشكي وپرستاري ، كيفيت اطلاع رساني ، كيفيت خدمات رساني به موراد اورژانسي و ...
4- جنبه هاي غير كاركردي : ظاهر بيمارستان ، ميزان فضاي سبز محوطه بيمارستان ، امكانات جنبي مانند تلفن همگاني ، بوفه ، تاكسيراني ، موقعيت مكاني بيمارستان و ...
5- عامل ارگونومي : تعداد تختهاي بيمارستان ، تناسب فضا وامكانات بيمارستان با تعداد مراجعين ، وجود سالنها انتظار متناسب
6- عامل اثرات زيست محيطي : چگونگي رعايت مسايل بهداشتي در بيمارستان ، نحوة جمع آوري و دفع زباله هاي بيمارستاني



پرسشهاي فصل سوم :
1- يك سيستم توليدي رب گوجه فرنگي را با تأكيد بر طرح محصول چگونه طراحي مي كنند؟
محصول : رب گوجه فرنگي ( عصارة گوجه فرنگي كه تغليظ گرديد ه است )
وروديها :
· نمك ، روغن ، گوجه فرنگي ، مواد افزودني ، قوطي هاي كنسرو و بسته بندي
· ماشين آلات : ماشين شستشو، ماشين خرد كن و له كن ، ماشنهاي تغليظ و رب سازي ، ماشينهاي بسته بندي و نوار نقاله جهت انتقال مواد در فرايند توليد
فرايند توليد :
· نيروي انساني ( كارگر ، مهندسين ، كارشناسان تغذيه و بهداشت مواد غذايي و ... )
· انتقال گوجه به ماشينهاي شستشو بوسيلة نوار نقاله و شستشوي گوجه ها
· خرد كردن گوجه در دستگاههاي ويژه
· له كردن
· تفاله گيري و تصفية عصاره گوجه
· حرارت دادن و غليظ نمودن عصاره گوجه فرنگي و افزودن مواد نگهدارنده
· انتقال رب توليدي به قسمت بسته بندي و ريختن ربها در قوطيهايي با اندازه هاي مختلف . همچنين نصب برچسب روي كالاو تاريخ توليد و انقضاء
· انبار كردن ربهاي بسته بندي شده در انبار
3- در توليد يك لگن ظرفشويي خانه ، طرح تطبيقي ، طرح توسعه اي و طرح نو را در قالب فرايند توليد مورد بررسي قرار دهيد.
در طراحي لگن بيشتر طرح تطبيقي مد نظر است و طرح توسعه اي و طرح نو را كمتر مي توان در آن دخيل نمود. به اين نحو كه نهايتاً در طراحي لگن مي توان در طرح موجود تغييراتي را اعمال كرد و دراندازه هاي آن يا نحوة فرايند عملياتي آن تغيير ايجاد كرد و طرح توسعه اي يا طرح نو را كمتر مي توان به آن تعميم داد.
5 – در توليد كالايي مثل رينگ فلزي دوچرخه كورسي ، چه عواملي را مي توان در قالب تضمين كننده هاي كيفيت اين كالا دسته بندي كرد؟
جنبه هاي كاركردي كيفيت : رينگها هنگام استفاده اعوجاج پيدا نكنند ( اصطلاحاً لنگي پيدا نكنند ) ، به راحتي بتوان در صورت ايجاد اعوجاج آنرا تعمير و تنظيم كرد.
جنبه هاي غير كاركردي : ظاهر رينگ زيبا باشد ، طراحي هاي مختلف رينگ، پهن و يا باريك بودن آن ، پهناي پره رينگ و ...

6- در طراحي سيستم خدماتي كافي نت ( Coffee net ) چه ملاحظاتي مورد توجه قرار مي گيرد. آيا اين سيستم ضايعاتي دارد؟ بحث كنيد.
1) ملاحظات كيفي : سرعت عمل سرور در كافي نت بالا باشد وهمچنين رايانه هاي به كار رفته داراي سرعت مناسب باشند خصوصاً خطوط ارتباطي اينترنتي آن درااي سرعت مناسب باشد.
2) ملاحضات ارگونوميكي : چون كاربر ممكن است ساعتها بر روي صندلي نشسته و پشت رايانه مشغول فعاليت باشد ، لذا مي بايست صندليها جهت نشستن افراد مناسب باشند. بعلاوه محل كافي نت بايد داراي نور كافي بوده و نيز تأثيرات نور صفحات مانيتور بر چشم كاربران حداقل باشد.
3) ملاحظات محيطي : بيشترين تأثيرات ملاحظات محيطي مربوط به كاربران مي گردد و بايد تأثيرات محيطي كافي نت بر كاربران حداقل باشد. زيرا تأثيرات كافي نت بر سيستم فيزيكي بدن كاربران مثل چشمان آنها و يا ستون فقرات ( هنگام نشستن ) مي تواند مخرب باشد و ضمناً تأثيرات رواني كافي نت ها بر روحية جوانان بايد مد نظر قرار گيرد.

فصل دوم مفاهيم سيستمهاي توليد وعمليات

« فصل دوم »

كار دركلاس ( ص31) :
هرگروه از دانشجويان در حوزه صنعت ، كشاورزي و خدمات مثالهايي از فرايندهاي توليدي با تأكيد بر نوع خروجي را به بحث گذارند.
ط حوزه صنعت : توليد خودرو
ورودي
در كارخانه خودروسازي داده هايي نظير نيروي انساني ، مواد اوليه، انرژي و اطلاعات وارد سيستم مي شود. بايد توجه داشت كه ورودي هاي سيستم با توجه به محصول خروجي آن انتخاب مي گردد.
فرايند توليد وعمليات
فرايند توليد وعمليات در اين مثال بگونه اي طرح ريزي شده كه منظور نظر از برپايي سيستم حاصل گردد. در اين فرايند عمليات گوناگوني انجام مي گيرد. برش ورقهاي بدنه اتومبيل ، قالب زني ورقها ، نصب وجوشكاري ورقها مطابق طرح ، فرايند رنگ پاشي ولعاب بدنه ، نصب شاسي خودرو ، نصب موتور، اتصال چرخها ، نصب صندليها و شيشه ها و تزئينات خودرو و ...

ازرشيابي
ارزشيابي در اين فرايند بلافاصله پس از تكميل خودرو انجام مي گيرد. اين ارزشيابي در زمينه ميزان توليد آلاينده هاي خروجي از اگزوز ، كنترل سيستم ترمز ، چگونگي كاركرد موتور ، عملكرد سيستم برق رساني و ...
در نهايت پس از انجام مراحل مختلف كه مطابق طرح به صورت سلسله وار و طبق يك توالي منطقي صورت مي گيرد، خودروي مورد نظر توليد مي گردد.
شايان ذكر است كه فرايند مديريت بركلية اعمال فوق نظارت مستمر دارد و فرايند توليد وعمليات را هدايت و رهبري مي كند.


ط كشاورزي : توليد چغندر قند
ورودي
در يك نگاه سيستمي به اين فرايند توليدي كه در حوزة كشاورزي انجام مي گيرد، مي توان خصوصيات يك سيستم را پي گيري كرد. در اين سيستم داده هايي وارد مي شوند كه از نظر كيفيت و ساختار با داده هاي حوزة صنعت تفاوت دارد. از وروديهاي اين سيستم مي توان به موارد ذيل اشاره نمود :
بذر ، كودهاي آلي وشيميايي ، آب وعوامل طبيعي نظير : نور خورشيد ،اكسيژن ، خاك و ...
فرايند توليد وعمليات
در اين سيستم توليدي ، كشاورز با شناخت محصول زراعي آتي كه برداشت خواهد كرد، سعي دارد تا داده هاي بالا را طي عمليات هاي سه گانه ( كاشت ، داشت و برداشت ) به ستاده ها تبديل نمايد . لذا با استفاده از عوامل تحت كنترل و تركيب با عوامل طبيعي ، فرايند توليد وعمليات بگونه اي مديريت و سازمان دهي مي گردد تا محصول مورد نظر يعني چغندر قند با كيفيتي مطلوب حاصل گردد.
كشاورز كه به عنوان محور فعاليتهاي مختلف كشاورزي محسوب مي شود براي رسيدن به محصول بايد از اطلاعات مربوط به ساختار فيزيولوژيكي گياه مورد نظر بهره مند باشد تا بتواند مديريت خويش را به نحو احسن اعمال كرده و بخوبي فرايند توليد وعمليات را رهبري نموده و از وارد آمدن خسارت به اين فرايند توليدي جلوگيري شود.
ازرشيابي
جهت ارزشيابي اين فرايند توليدي ، محصول مورد نظر ( چغندر قند ) تحت بررسي و آزمايش قرار مي گيرد. از آنجاييكه هدف از توليد اين محصول زراعي توليد قند در كارخانه هاي قند سازي است ؛ لذا در ارزشيابي اين محصول عيار قند يا به عبارت ديگر ميزان شيريني آن سنجيده مي شود. قطعاً به هر ميزان كه عيار چغندر قند بالا باشد ، فرايند توليد و عمليات مطلوبتر رهبري شده است.


ط حوزة خدمات : جمع آوري زباله
يكي از بارزترين فعاليت هاي خدماتي در زندگي شهري ، عمليات جمع آوري زباله است كه در شهرها اين كار توسط شهرداري انجام مي گيرد.
اگر خواسته باشيم نگاهي سيستمي به اين فرايند داشته باشيم لازم است تا وروديها ( داده ها ) و خروجي هاي ( ستاده ها ) آن را شناسايي ومورد بررسي قرار دهيم.
در زندگيهاي شهري كه تعداد زيادي از انسانها در فضايي كوچك در كنار يكديگر زندگي مي كنند ، جمع آوري زباله يك ضرورت مهم است كه در حفظ نظافت و نيز سلامت افراد جامعه نقش بسزايي دارد. در زندگي هاي شهري توليد زباله يك امر حتمي است . لازم به ذكر است كه منظور از زباله در اين مجال ، توليد زباله هاي خانگي مي باشد. حال آنكه مي دانيم زباله به زباله هاي خانگي ، صنعتي ، كشاورزي و بيمارستاني تقسيم مي گردد.
از آنجاييكه جمع آوري زباله هاي خانگي يك ضرورت اجتماعي محسوب مي شود لذا لازم است در شهرها عمليات جمع آوري زباله در قالب يك سيستم خدماتي طرح ريزي شود.
ورودي
در اين سيستم خدماتي وروديها زباله هايي هستند كه در منازل بوجود مي آيد. بنابراين وروديها زباله ها مي باشند.
فرايند توليد وعمليات
فرايند توليد وعمليات بر روي زباله ها انجام مي گيرد. اين فرايند به سه بخش تقسيم مي گردد:
1) جمع آوري زباله
2) تفكيك زباله
3) بازيافت
درمرحلة اول زباله هاي خانگي توسط ماشينهاي مخصوص حمل زباله در ساعت 21 توسط مأموران شهرداري از سطح شهر جمع آوري گرديده و در اسرع وقت به محل انباشت زباله ها منتقل مي گردند.
در مرحلة دوم پس از تخلية زباله ها ، زباله ها را روي نقاله هاي ويژه اي منتقل نموده و انواع مختلف زباله از قبيل كاغذ ، فلزات ، پلاستيك ، شيشه و ... توسط كارگران از يكديگر جدا مي گردند.
در مرحلة سوم هر گروه از زباله هاي تفكيك شده طي فرايند هاي خاصي كه ويژة زباله مخصوص است ، زباله به مواد اوليه تبديل مي گردد.
بايد توجه داشت كه چنين سيستم خدماتي كه بطور كلي وخلاصه عرضه شد، اولاً در كشورهايي نظير ايران انجام مي شود و در كشورهاي توسعه يافته عمليات تفكيك زباله از محل توليد يعني منازل انجام مي گيرد. ثانياً هريك از مراحل سه گانه ياد شده را مي توان در قالب يك سيستم جداگانه بررسي نمود كه در اين صورت مرحلة اول خدماتي و مرحلة دوم و سوم در واقع يك سيستم توليدي خواهند بود.
اما دريك نگاه كلي مي توان عمليات جمع آوري زباله را تا تبديل آن به مواد اوليه به شكل فوق بررسي نمود . در اين نگاه وروديها همانطور كه قبلاً ذكر شد زباله ها هستند و خروجي ها مواد اوليه نظير كاغذ ، فلز، پلاستيك ، شيشه و ...
اگر در طرح ريزي سيستم ، خروجي آن در نظر گرفته شود ، اين عمليات ( جمع آوري زباله ) در مراحل اوليه جزء حوزة خدمات قرار گرفته و درانتها كه منجر به توليد مواد اوليه مي شود ، در زمرة حوزة صنعت واقع مي شود.

ازرشيابي
در ارزشيابي اين فرايند بايد به چند نكته توجه داشت :
1) جمع آوري زباله در اسرع وقت . ( جهت حفظ سلامت شهر و جلوگيري از آلوده شدن محيط به انواع عوامل بيماريزا )
2) چگونگي تفكيك زباله ها كه در فرايند بازيافت اهميت زيادي دارد.
3) نحوة انتقال زباله
4) بهره گيري از تجهيزات لازم جهت بازيافت زباله ها

چنانچه موارد فوق با يك مديريت صحيح و طبق اصول استاندارد صورت پذيرد ، ضمن حفظ بهداشت محيط زيست و سلامت زندگي شهرنشيني ، از هدر رفت سرمايه و مواد و استفاده بيشتر از منابع طبيعي كاسته خواهد شد. امروزه از زباله به عنوان يك سرمايه ياد شده و نام طلاي كثيف را به آن اختصاص داده اند.


كار دركلاس ( ص35) :
هرگروه از دانشجويان در حوزه صنعت ، كشاورزي و خدمات با مثالهايي از فرايندهاي توليدي كه قبلاًداشته اند به لحاظ تاريخي ( در يك دوره 50 ساله ) تغييرات به وجود آمده را در نحوه توليد و خروجي سيستم مورد بحث قرار دهند.

ط حوزه صنعت : توليد خودرو
نحوة توليد ابتدايي خودرو به صورت كارگاهي و فردي بوده كه پس از مدت طولاني نهايتاًيك خودرو توليد مي شده است. با ساخت كارخانه هاي توليد خودرو ، ماشين هاي ابتدايي براي توليد خودور كه اغلب كارها توسط اپراتور انجام مي شد كه هزينه هاي بالاي كارگاهي و قيمت بالاي خودرو را به همراه داشت . امروزه خودروها در كارخانه هايي توليد مي شودكه بيشتر فعاليتها برعهده دستگاههاي رايانه اي و اتوماتيك مي باشد. مانند رباطها، بگونه اي كه برخي كارخانه ها مثل تويوتا توليد طبق سفارش مشتري را درپيش گرفته كه مشخصات خودروي مورد نظر را از مشتري دريافت نموده و دراسرع وقت آن را توليد كرده و تحويل مشتري مي دهد.
ضمن اينكه در خود خودروهاي توليدي تغييرات فراواني رخ داده است :
ü ماشين هاي ابتدايي كه با بخار آب كار مي كردند.
ü توليد خود روهايي با سوختهاي فسيلي مثل گازوئيل و بنزين
ü توليد خودروهاي گازسوز
ü چشم انداز توليد موتورهايي با سوختهايي نظير هيدروژن ، الكتريسيته ، نورخورشيد و ...
ü تبديل موتورهاي كاربروتوري به موتورهاي انژكتوري
ü سيستمهاي ايمني مجهز مثل كيسة هوا و ...
ü سيستمهاي ترمز پيشرفته MBS
ü سيستمهاي هشدار دهنده موتور و ...
ü سيستمهاي رايانه اي هدايت خودرو
ü خدمات گسترده پس از فروش ( گارانتي و وارانتي )


ط حوزة كشاورزي : توليد چغندر قند
در بررسي توليد محصول زراعي چغندر قند در يك دروه 50 ساله با تحولات گوناگوني مواجهه مي شويم . اين تحولات از منظر هاي گوناگوني قابل بررسي است . مهمترين تغييرات به وجود آمده در وروديها اصلاح نژاد بذر چغندر قند است كه نسبت به ارقام قبلي داراي كيفيت بهتري بوده ونيز در برابر تغييرات محيطي مقاومتر است . با پيشرفتهايي كه در علم كشاورزي حاصل شده عملكرد محصول در واحد سطح نسبت به گذشته بيشتر شده ونيز ميزان عيار غده هاي چغندر قند نيز افزايش يافته است . به طور كلي پيشرفت علم كشاورزي سبب گرديده كه مراحل سه گانه كاشت ، داشت و برداشت سهل تر و مطابق با ساختار فيزيولوژيكي گياه و با درنظر گرفتن شرايط اقليمي منطقه كشت ، انجام گيرد.
از مهمترين تحولات صورت گرفته در اين بخش مربوط به تحولات علم مهندسي ماشينهاي كشاورزي است . پيشرفتهاي حاصله در اين حوزه از علوم سبب گرديده تا در يك دروه 50 ساله تحولات شگرفي در زمينه توليد محصولات زراعي از جمله توليد چغندر قند حاصل آيد. بگونه ايكه امروزه كلية عمليات كاشت ، داشت و برداشت توسط ادوات مكانيكي انجام مي گيرد و از نيروهاي انساني كمتر استفاده مي شود. اين امر سبب گرديده تا سرعت عمل افزايش يافته و هزينه هاي اوليه كمتر گردد و نيز با افزايش عملكرد محصول از زمينهاي زراعي بيشترين محصول توليد گردد.
در گذشته براي جمع آوري محصول از ادوات دستي مانند بيل يا چهار شاخ استفاده مي كردند كه اين روش باعث مي گرديد علاوه بر صرف مدت زمان طولاني تر و استفاده از كارگران بيشتر ، به غده ها آسيب وارد شده و عملكرد محصول پايين آيد . اما امروزه با بهره گيري از كمباين هاي ويژة برداشت چغندر قند عمليات سرزني غده ها ، خروج غده ها از دل خاك ، گل گيري غده ها و بارگيري آنها به طور همزمان انجام مي گيرد. در اين روش كه برداشت باسرعت بالايي انجامي مي گيرد ، ما مي توانيم بدون آسيب رساندن به غده ها و بدون استفاده از كارگران زياد و صرفه كمترين مدت زمان ممكن ، عمليات برداشت را به نحو احسن انجام دهيم .
ط حوزة خدمات : جمع آوري زباله
اگر به گذشته فرايند جمع آوري زباله نگاهي داشته باشيم خواهيم ديد كه اين عمليات خدماتي با مشكلات فراواني مواجه بوده و عمليات دفع زباله به سختي انجام مي گرفته است . در گذشته شهرداريها براي جمع آوري زباله از گاري هاي دستي استفاده مي كردند. و اين كار توسط كارگر انجام مي گرفت به نحوي كه رفتگر با حمل گاري دستي در ميان كوچه ها ومحله هاي حوزة كاري خويش حركت كرده و زباله ها را از در منازل جمع آوري كرده و به مكانهاي خاصي زباله هاي را انتقال مي دادند . سپس در اين محلها با استفاده از كاميونهاي آن روز كه ظرفيت و قدرت كمي داشتند زباله به نقاطي در اطراف شهر منتقل كرده وآنها را در زمين دفع مي كردند.
اين روند مشكلات فراواني داشت .
1) سرعت عمل بسيار پايين بود.
2) حجم گاريها براي اين كار مناسب نبود.
3) به دليل سرعت عمل پايين زباله ها مدت طولانيتري در منازل باقي مي ماند كه اين امر خود بهداشت وسلامتي خانواده ها رابه مخاطره مي انداخت .
4) زباله ها در زمين دفن مي گرديد و اين روش سبب آلودگي خاك و آبهاي زير زميني مي شود.
5) زباله كه يك سرماية ملي محسوب مي شود، بدين طريق از بين مي رفت.

اما امروزه همانطور كه قبلاً اشاره گرديد عمليات جمع آوري زباله توسط ماشينهاي مخصوص در تعداد زياد و باسرعت عمل بالاتري نسبت به قبل انجام مي گيرد . همچنين در شهرهاي كشورهاي توسعه يافته عمليات تفكيك زباله در محل توليد انجام مي گيرد و در محله هاي مختلف ظرفهاي بزرگ مخصوص زباله هاي مختلف قرار داده شده و هرنوع زباله درظرف مخصوص خود ريخته مي شود . ماشينهاي ويژة حمل زباله به طريق مكانيكي محتويات ظرفها را در ماشين تخليه كرده و آنها را به كارخانه هاي بازيافت زباله انتقال مي دهند. در اين كار خانه ها زباله هاي به مواد اوليه تبديل مي شوند.
با اين روش علاوه بر جمع آوري سريع و صحيح زباله ضمن حفظ بهداشت و سلامت جامعه ، از هدر رفت اين سرماية ملي جلوگيري شده و از استفاده بيشتر از منابع طبيعي نيز كاسته مي شود.


كار دركلاس ( ص38) :
گروههاي كار در كلاس تكنولوژي بكار گرفته در توليد گندم به روش سنتي و مدرن ، كفش به روش سنتي و مدرن و حمل و نقل به روش سنتي و مدرن را با درنظر گرفتن ميزان پيچيدگي چهار جزءتكنولوژي را به بحث بگذارند.
ط توليد گندم
توليد گندم به روش سنتي :
در روش سنتي توليد گندم كه در كشورهاي توسعه نيافته ويا كمتر توسعه يافته همچنان ادامه دارد چهار جزء تكنولوژي به شرح ذيل جريان دارد:
1. ماشين آلات و ابزار توليد ( hard Ware ) : در كشاورزي سنتي بيشتر فعاليتهاي زراعي با ابزارآلات ساده كه عمدة نيروي بكار رفته در آن توسط انرژي انساني و نيروي ماهيچه اي دام تأمين مي شود ، انجام مي گيرد. از ابزارآلاتي چون بيل ، بيلچه ، خيش ،شن كش ، داس ، اره دستي و ... در روش سنتي استفاده مي شود.
2. تواناييهاي انساني ( Human Ware ) : در توليد گندم به روش سنتي كشاورزان با توجه به تجربيات خود ونيز تجربياتي كه از پدرانشان به آنان انتقال يافته اقدام به كشت وتوليد مي كنند . بالطبع در چنين روشي عملكرد محصول در واحد سطح بسيار پايين مي باشد.
3. اطالاعات ودانش فني ( Soft Ware ) : در روش سنتي اطلاعاتي كه كشاورز در رابطة با كشت گندم دارد بر اساس تجربيات خويش و تجربيات انتقال يافته نسلهاي قبلي مي باشد . در اين روش اطلاعات سازمان يافته مبتني بر تحقيق وپژوهش بر ساختار فيزيولوژيكي گياه نمي باشد .
4. سازماندهي و مديريت ( Orga Ware ) : سازماندهي ومديريت در روش سنتي به چگونگي برنامه ريزي كشاورز در انتخاب زمان كشت و مراقبت وساير عمليات زراعي بر مي گردد. همانطور كه گذشت مديريت نيز تنها بر اساس تجربيات گذشته انجام مي گيرد. همچنين در اين روش كشاورز سعي دارد تا از فرزاندان خويش در كشت و زرع خود بگونه اي مناسب استفاده كند.

توليد گندم به روش مدرن :
روش مدرن توليد گندم كه در زمينهاي يكپارچه ودر سطح وسيعي از زمينهاي زراعي انجام مي گيرد بيشتر در كشورها يصنعتي وتوسعه يافته صورت مي گيرد. چهار جزء تكنولوژي در اين شيوه به شرح ذيل مي باشد:
1. ماشين آلات و ابزار توليد ( hard Ware ) : در اين روش كلية عمليات رزاعي در سطحي وسيع و با استفاده از ماشين آلات ويژة هر نوع فعاليت انجام مي گيرد . از جمله ماشين آلات اين روش مي توان به اين موارد اشاره كرد : تراكتور وتمامي قطعات ضميمه اي آن نظير گاو آهن ، ديسك ، كلتيواتور ، كود پاش ، بذر پاش و خرمنكوب ، كمباينهاي مخصوص برداشت گندم .
2. تواناييهاي انساني ( Human Ware ) : در روش مدرن توليد گندم كارها تخصصي تر بوده و از افراد مختلفي استفاده مي گردد مانند رانندگان يا كارگران مسلط به كار با ماشينهايي مانند كمباين ، متخصصين خاك شناسي ، مهندسين ماشينهاي كشاورزي ، تعميركاران ادوات كشاورزي و ... .
3. اطالاعات ودانش فني ( Soft Ware ) : در روش مدرن كشاورز يك فرد عامي و بي سواد نيست بلكه شخصي است كه از دانش روز در رابطه با محصول زراعي مورد نظر ( گندم ) مطلع بوده و عمليات زراعي يا باتوجه با نيازهاي ارگانيك انجام مي دهد. در اين شيوه از علومي نظير علم زراعت ، مهندسي ماشينهاي كشاورزي ، خاك شناسي ، اقليم شناسي استفاده مي گردد.
4. سازماندهي و مديريت ( Orga Ware ) : در سطح كشوري وزارت جهاد كشاورزي سياستهاي كلي توليد محصول استراتژيك گندم را تدوين و ابلاغ مي كند . كشت وصنعتهاي بزرگ فعاليت خويش در امور داخلي ( مديريت ، برنامه ريزي ، سازماندهي ، نظارت ، توليد ) نضامند كرده و نيز فعاليتهاي خود را با سيستهاي داخلي ونيز سازمان جهاني F.A.O هماهنگ و منطبق مي كنند.


ط توليد كفش
توليد كفش به روش سنتي :
1. ماشين آلات و ابزار توليد ( hard Ware ) : سوزنهاي دستي مخصوص ، درفش ، ميخ ، چكش ، چسبهاي معمولي و نخ
2. تواناييهاي انساني ( Human Ware ) : تجربيات شخصي كه در طول زمان و در عمل بدست آمده ونيز تجربياتي كه از شخص ماهر با عنوان استادكار به شاگرد منتقل مي گردد.
3. اطالاعات ودانش فني ( Soft Ware ) : در روش سنتي اطلاعات و دانشي كه بر خواسته از تحقيق و پژوهش در زمينه ساختمان و عمل و ويژگيهاي پاي انساني باشد وجود ندارد و عمده مقصود از اين كار ( توليد كفش ) ساختن يك پا پوش براي حفظ كف پا در برابر ويژگيهاي خشن زمين است.
4. سازماندهي و مديريت ( Orga Ware ) : در اين روش ميزان توليد پايين است و توليد با توجه به نياز مردم منطقه يا محله اي كه كارگاه كفاشي در آن احداث شده است ، صورت مي گيرد . يك كارگاه كفاشي حداكثر از يك اوستا كار و يك يا چند كارگر كه تحت نظارت مستقيم اوستاي كارگاه كار مي كنند، تشكيل شده است.

توليد كفش به روش مدرن :
1. ماشين آلات و ابزار توليد ( hard Ware ) : در روش مدرن ، توليد كفش در مقياس بسيار وسيعتري از روش سنتي ، انجام مي گيرد و توليدات به بازارهاي داخلي و جهاني ارسال مي گردد. لذا لازم است از ماشين آلاتي مدرن با سرعت و دقت و نيز قابليتهاي انعطاف پذير بالايي استفاده گردد تا بتوان پاسخگوي نياز بازار بود. در اين روش از ماشين آلات پيشرفته اي نظير خط كوتينگ از نوع ترانسفر چهار كوره، انواع ميكسر، دستگاه چاپ و لاك زني سه رنگ، دستگاه امباسينگ P.V.C و PU ، دستگاه كنترل و بسته بندي كالا، دستگاه كنترل پارچه و كاغذ، خط توليد آزمايشگاهي (پيلوت)، ماشين آلات و تجهيزات تست و بازرسي آزمايشگاه و ساير ماشين آلات جنبي خط توليد، استفاده مي گردد.
2. تواناييهاي انساني ( Human Ware ) : در روش سنتي از كارگران آموزش ديده اي استفاده مي گردد كه بتوانند با دستگاههاي مدرن با حداكثر توليد كار كنند. همچنين از تكنسينهاي ماهر ومسلط به دستگاهها ، مهندسي ماشينهاي خط توليد و ... بهره گيري مي شود.
3. اطالاعات ودانش فني ( Soft Ware ) : صنايع پيشرفته توليد كفش ، حاصل تكنولوژي جديد و مواد مصنوعي با قابليت هاي ويژه است. مواد مصنوعي كه امكان دويدن و پريدن را مي دهد. حتي گاهي در لايه هاي كفش هاي جديد كيسه هايي از گاز يا ژل قرار مي دهند كه حالت ارتجاعي كفش را بيشتر كند. براي ساخت كفشهاي امروزي تحقيقات زيادي صورت مي گيرد . چراكه اولاً كفشهاي توليدي با بگونه اي طراحي و ساخته شوند كه هيچ گونه صدمه اي به ساختار فيزيكي پا وارد نكنند و گردش خون در پاها به راحتي انجام گيرد . امروزه ديگر كمتر از پلاستيك و چرم، براي توليد كفش استفاده مي كنند.
4. سازماندهي و مديريت ( Orga Ware ) : سازماندهي و مديريت در روش مدرن بايد بگونه اي طرح ريزي و عمل نمايد كه بتواند علاوه بر توليد با كمترين هزينه و كمترين ضايعات ، با رقباي داخلي و خارجي رقابت كند. در سازماندهي اينگونه كارخانجات از ترازهاي سازماني نظير مدير عامل و هيئت مديره ، معاونت بازرگاني ، معاونت توليد ، نماينده مديريت ، معاونت اداري و مالي ، رئيس آموزش و ... بهره گيري مي شود.


ط حمل و نقل
حمل ونقل به روش سنتي :
1. ماشين آلات و ابزار ( hard Ware ) : گاري ، ارابه و حيواناتي مانند اسب ، قاطر ، گاو و درازگوش
2. تواناييهاي انساني ( Human Ware ) : افرادي كه مي توانند از حيوانات در حمل ونقل به خوبي استفاده كنند و انان را كنترل نمايند.
3. اطالاعات ودانش فني ( Soft Ware ) : اطلاع از ميزان توانائيهاي حيوانات ويژة حمل ونقل ، قدرت شناسايي حيواناتي با نژادهاي كاري و بازدهي بالا ، شناخت راههاي ارتباطي ميان شهرها و قصبات و انتخاب راههاي ايمن .
4. سازماندهي و مديريت ( Orga Ware ) : انتخاب افراد ماهر و امين از سوي صاحبان وسايل حمل ونقل و نيز جلب اعتماد مشتريان در ارسال ايمن ملزومات به مقصد.

حمل ونقل به روش مدرن :
1. ماشين آلات و ابزار ( hard Ware ) : ادوات سنگين مانند كاميونها و تريلرهاي ويژه حمل ونقل كالا مانند ماشينهاي حمل احشام ، ماشنهاي حمل گوشت و مواد غذايي ، ماشنهاي حمل مواد سوختي و شيميايي و ...
2. تواناييهاي انساني ( Human Ware ) : رانندگان حرفه اي و داراي گواهينامه پاية يك
3. اطالاعات ودانش فني ( Soft Ware ) : مهارت رانندگي در انواع جاده ها در مناطق مختلف آب و هوايي ، آشنايي وتسلط بر چگونگي كاركرد موتورهاي گازوئيلي و ديزلي ، شناخت راهها ارتباطي و مراسلاتي و ...
4. سازماندهي و مديريت ( Orga Ware ) : مدير عامل بنگاه حمل ونقل ، مديريت دفتر كار ، مدير حسابداري ، مدير بازار يابي ، مديريت گزينش واستخدام ، ار تباط مؤثر با اتحاديه هاي مربوطه و ...


كار دركلاس ( ص41) :
باتوجه به جدول سطوح مختلف پيچيدگي اجزاء تكنولوژي مثالهايي را از شركتهاي صنعتي ، كشاورزي و خدماتي در محيط اطراف خودتان زده و سطح پيچيدگي آن را در هر يك از اجزاء به بحث بگذاريد.

توليد خودرو
سطح پيچيدگي نمونه
(1)ماشين آلات وتجهيزات( hard Ware ) ابزار دستي مته دستي – پيچ گوشتي
تجهيزات برقي مته برقي
ماشينهاي عمومي ماشين فرز
ماشينهاي تخصصي ماشين رنگ آميزي
ماشينهاي اتوماتيك ماشينهاي جوش رباتيك
ماشينهاي كامپيوتري ماشين تست شكل بدنه
امكانات ادغام شده

سطح پيچيدگي نمونه
(2)اطلاعات ودانش فني ( Soft Ware ) آشنا كننده بروشوري از طرح كلي خودرو
توصيف كننده كتابچه شرح دهنده قسمتهاي مختلف خودرو
مشخص كننده ثبت مشخصات بخشهاي مختلف خودرو
بهره گيرانه راهنماي چگونگي نصب قطعات مختلف
تفهيم كننده ارائه دلايل انتخاب طرح
تعميم كننده طرح ريزي بر اساس آمار و تجربيات گذشته
ارزيابي كننده بررسي عملكرد خودرو با معيارهاي صنعتي ، اقتصادي و زيست محيطي

سطح پيچيدگي نمونه
(3)تواناييهاي انساني( Human Ware ) كار باماشين كارگران نيمه ماهر
نصب نصاب يا كارگر ماهر
تعمير تكنسين تعميرات
مشابه سازي مهندسي توليد
تطبيق مهندسي طراح
بهبود مهندسي بهبود
نوآوري مهندسي توسعه دهنده

سطح پيچيدگي نمونه
(4)سازماندهي و مديريت( Orga Ware ) ارتباط فردي كار بر روي يك دستگاه يا يك جزء از عمليات
ارتباط گروهي ارتباط گارگران خط توليد
ارتباط بخشي ارتباط بخشهاي توليد موتور ، نصب اطاق ، رنگ پاشي
ارتباط بنگاهي ارتباط شركتهاي مگاموتور و ايران خودرو
ارتباط صنعتي ارتباط سايپا وايران خودرو
ارتباط ملي ارتباط كارخانه هاي توليد كننده خودرو در سراسركشور
ارتباط جهاني شركتهاي فرامليتي
گندم

سطح پيچيدگي نمونه
(1)ماشين آلات وتجهيزات( hard Ware ) ابزار دستي بيل – بيلچه – داس – شن كش - خويش
تجهيزات برقي اره برقي
ماشينهاي عمومي تراكتور
ماشينهاي تخصصي موور، بيلر ، ريك ، نهر كن ، گاو آهن ، كولتيواتور
ماشينهاي اتوماتيك ماشين هاي بوجاري ماشين هاي بسته بندي
ماشينهاي كامپيوتري ماشينهاي شناسايي درصد رطوبت
امكانات ادغام شده انواع كمباين

سطح پيچيدگي نمونه
(2)اطلاعات ودانش فني ( Soft Ware ) آشنا كننده بروشور انواع ارقام بذور گندم
توصيف كننده كتابچه توصيف كننده ساختار فيزيولوژيكي گندم
مشخص كننده مشخصات ابزالاات وماشين آلاي كشاورزي مربوطه
بهره گيرانه راهنماي چگونگي استفاده از كودهاي شيميايي و ماشين آلات مربوطه
تفهيم كننده دلايل استفاده از ارقام خاص و ماشين آلات مربوطه
تعميم كننده چگونگي بهره گيري از همة امكانات وتجربيات
ارزيابي كننده ميزان عملكرد محصول در واحدسطح

سطح پيچيدگي نمونه
(3)تواناييهاي انساني( Human Ware ) كار باماشين كشاورز ساده
نصب كشاورز آشنا با مراحل علمي كاشت ، داشت و برداشت
تعمير تكنسين تعمير ماشينهاي كشاورزي
مشابه سازي مهندس ساده ماشينهاي كشاورزي
تطبيق مهندس طراح ماشينهاي كشاورزي
بهبود طرح ريزي روشهاي اصلاح خاك و نباتات
نوآوري طراحي وساخت ماشين آلات جديدبراي برداشت مكانيزه محصولات ديگر

سطح پيچيدگي نمونه
(4)سازماندهي و مديريت( Orga Ware ) ارتباط فردي كار درمزرعه شخصي
ارتباط گروهي كار بر روي اراضي يكپارچه
ارتباط بخشي ارتباط با اتحاديه هاي محلي
ارتباط بنگاهي ارتباط با مراكز استاني
ارتباط صنعتي ارتباط با شركتهاي صنعتي توليد كننده مواد غذايي
ارتباط ملي ارتباط با وزارت جهاد كشاورزي
ارتباط جهاني ارتباط با سازمان جهاني خوار وباروكشاورزي F.A.O





بانك
سطح پيچيدگي نمونه
(1)ماشين آلات وتجهيزات( hard Ware ) ابزار دستي قلم ، مداد ، دفاتر روزانه و دفتر كل
تجهيزات برقي دستگاه شناسيايي پول
ماشينهاي عمومي ماشين حساب
ماشينهاي تخصصي پول شمار
ماشينهاي اتوماتيك ماشينهاي بسته بندي پول
ماشينهاي كامپيوتري رايانه هاي اوپراتوري و سرورهاي بانك
امكانات ادغام شده اتصال شبكه اي بانكه بايكديگر

سطح پيچيدگي نمونه
(2)اطلاعات ودانش فني ( Soft Ware ) آشنا كننده چارت سازماني بانك
توصيف كننده كتابچة شرح هريك از بخشهاي بانك مانند صندوقداري
مشخص كننده مشخصات و ويژگيهاي دفاتر روزانه وكل
بهره گيرانه راهنماي كار با نرم افزارهاي حسابداري بانكي
تفهيم كننده آمار و محاسبات دريافتها وپرداختهاي روزانه
تعميم كننده تطبيق آمار روزانه با آمار كل بانك
ارزيابي كننده همخواني ستون بستانكار و بدهكار با صندوق كل

سطح پيچيدگي نمونه
(3)تواناييهاي انساني( Human Ware ) كار باماشين كارمند ساده
نصب كارمند ماهر و كارمند مسلط به برنامه رايانه اي حسابداري
تعمير تكنسين رفع مشكلات برنامه هاي رايانه اي
مشابه سازي تطابق شيوة حسابداري بانكي با روش بانكهاي موفق
تطبيق اجراي حسابداري دوبل براي تمامي بانكها
بهبود مهندسين برنامه نويس برنامه هاي حسابداري
نوآوري نوشتن برنامه جديد حسابداري با امنيت بالا

سطح پيچيدگي نمونه
(4)سازماندهي و مديريت( Orga Ware ) ارتباط فردي كار در پشت باجه
ارتباط گروهي ارتباط كارمندان تحويلدار
ارتباط بخشي ارتباط بخشهاي داخلي بانك
ارتباط بنگاهي ارتباط بانكها در سطح شهر
ارتباط صنعتي ارتباط بانكها در سطح استان
ارتباط ملي ارتباط بانكها با بانك مركزي
ارتباط جهاني ارتباط با بانك جهاني

كار دركلاس ( ص44) :
علل توسعه نيافتگي جامعه را از بعد منابع انساني بررسي و تحليل كنيد.
تحليل روند توسعه انساني طي دهههاي اخير در ايران نشان داده كه فضاي قابليتزا براي پيشرفت تحصيلي و ارتقاي سلامتي شهروندان در اثر اختصاص هزينههاي اجتماعي قابل توجه به آموزش و بهداشت و درمان فراهم آمده و اين پيشرفتها علت اصلي بهبود توسعه انساني در جمهوري اسلامي ايران بودهاند. اما از آنجا كه از يك سو رشد درآمد سرانه در حدي نبوده است كه تأثير مثبت قابل توجهي بر روند توسعه انساني داشته باشد و از سوي ديگر هزينههاي اجتماعي در زمينههاي آموزش و بهداشت و درمان بر منابع عمومي متكي بودهاند، ايجاد فضاي قابليتزا براي دستيابي به رشد اقتصادي بالا در سالهاي آتي مهمترين نقش را در بهبود وضعيت توسعه انساني در ايران ايفا ميكند.
در ايران كه متجاوز از يك سوم جمعيت آن زير 15 سال است، توجه به امر آموزش در توسعه انساني داراي اهميت بسيار است. انتخاب بين آموزش پايه و آموزش متوسط و عالي و نيز آموزشهاي فني و حرفهاي و هماهنگسازي نيازهاي آموزش كشور با تقاضاي مؤثر در بازار كار در بعد ملي، داراي جايگاه ويژهاي است. سياستهاي اتخاذ شده از سوي دولت در زمينه آموزش، ارتقاي بهداشت و سلامتي و نيز افزايش توليد و سرمايهگذاري هم از بعد ملي و هم از بعد منطقهاي داراي اهميت اساسي است. ضرورت دارد كه گسترش كمي و كيفي فعاليتهاي آموزشي با توجه به نيازهاي ملموس مناطق و همراه با گسترش بازار كار براي جذب آموزشديدگان و به صورت متعادل صورت پذيرد تا ضمن بهرهگيري از توانمنديهاي انساني، امكان بسط انتخابهاي انساني و مشاركت آنها در امر توسعه كشور را فراهم آورد.
اگرچه بين شاخص توسعه انساني و شاخص توليد ناخالص داخلي سرانه كشورها در تمامي موارد رابطه مثبت و معنيداري مشاهده نشده است، اما بدون ترديد، افزايش درآمد سرانه در صورت اتخاذ سياستهاي مناسب ميتواند به قابليتي مؤثر در ارتقاي سطح توسعه انساني منتهي شود. عقبماندگي نسبي رتبه ايران (22) در توليد ناخالص داخلي سرانه و رتبه آن در شاخص توسعه انساني نيازمند توجه ويژه و تغيير بعضي سياستهاي آموزشي و بهداشتي است.
دولت ميتواند با ايجاد بستر مناسب براي اصلاحات ساختاري گامهاييي در زمينه توسعه انساني بالاتر و عادلانهتر بردارد كه اهم آن را ميتوان به صورت زير خلاصه كرد:
ـ بهبود شاخص آموزشي از طريق ايجاد تمهيداتي براي افزايش نرخ ثبتنام تحصيلي در دورههاي آموزشي متوسطه و دانشگاهي در تمام نقاط كشور با توجه به نيازهاي بازار كار و اتخاذ سياستهاي مناسب براي تقويت و گسترش فعاليتهاي مربوط به آموزش بزرگسالان.
ـ بهبود شاخص توسعه انساني تعديل يافته براساس توزيع درآمد با گسترش دسترسي طبقات متوسط و پايين درآمدي به فرصتها و منابع اقتصادي به ويژه از طريق ارائه تسهيلاتي براي مشاركت اين طبقات در اداره واحدهاي توليدي كوچك و متوسط در فرآيند خصوصيسازي.
ـ كاهش فقر انساني از طريق كاهش فقر درآمدي به ويژه از طريق ايجاد زمينههاي اشتغال براي افراد زير خط فقر و نيز تداوم پرداخت يارانهها براي خدمات آموزشي و بهداشتي پايه.
ـ ارتقاي وضعيت توسعه انساني زنان با افزايش سهم درآمدي زنان از طريق برطرف ساختن موانع فرهنگي، حقوقي و اقتصادي مشاركت اقتصادي و اشتغال زنان و گسترش فرصتهاي مديريتي در سطوح سياسي، اجتماعي، علمي و فني براي زنان.
ـ كاهش پراكندگي توسعه انساني در استانهاي كشور از طريق تغيير اولويتهاي تخصيص منابع و امكانات اقتصادي به نفع استانهاي با توسعه انساني پائينتر به ويژه از طريق گسترش فرصتهاي شغلي در استانهاي محروم.
ـ افزايش نرخ باسوادي زنان براي بهبود شاخص توسعه انساني تعديل يافته برحسب جنسيت در استانهاي با توسعه انساني پايينتر به ويژه از طريق برطرف ساختن سنتهاي ناپسند در خرده فرهنگهاي محلي كه مانع آموزش زنان هستند.



كار دركلاس ( ص46) :
در خصوص ارزيابي عملكرد سيستم هاي توليدي بر اساس معيارهاي برشمرده ، مطالعه و تحقيق كنيد و چند نمونه از سيستم هاي توليدي با ذكر دلايل موفقيت يا عدم موفقيت آنها را معرفي نماييد.
كارخانه خودروسازي گلف
اين كارخانه كه يكي از كارخانه هاي موفق اتومبيل سازي است توانسته است با انجام تغييراتي در سيستم مديريتي كارخانه ، دربازرهاي جهاني نفوذ كرده و آن را به تسخير خود در آورد . از جمله دلايل موفقيت اين كارخانه توجه زياد به خواست مشتري است . جان گريسون، رييس كارخانهي خودروسازي گلف كه يك سال است به اين سمت گماشته شده، پس از صحبت درمورد زمينههاي مختلف كاري خود در صنعت خودرو و تجاربش، از شور و هيجان زياد خود نسبت به علايق و نيازهاي مشتري صحبت كرد. گريسون معتقد است هيچچيزي بهاندازهي درك صحيح از نيازهاي مشتري و علايق وي در يك خودرو نميتواند مديريت كارخانه را در طرح ساخت اتومبيل بعدي همراهي كند: « اجابت خواستهي مشتري، اصليترين انگيزهي كاري ما است.»
قدر مسلم وقتي محوريترين اقدام در يك سيستم توليدي خواست ونظر مشتري باشد لذا لازم است معيارها نيز باتوجه به نياز مشتري طرح ريزي شوند. يعني اينكه محصول توليدي بايد از نظر كيفيت يگونه اي باشد كه مشتري از آن راضي باشد چراكه در غير اين صورت كارخانه مشتريان خود را ازدست داده و دچار ضرر و زيان مي گردد. از نظر گريسون، حتا كارمنداني كه در يك كارخانهي خودروسازي كار ميكنند، بايد نسبت به خواستهي مشتريان، احترام بگذارند. تنها در اينصورت است كه قادر خواهند بود با موفقيت و نيز علاقهي بيشتر به كار خود ادامه داده و محصولي تقريبا بدون اشكال را به بازار عرضه كنند.
بعلاوه نوع محصل توليدي نيز نبايد در انتها پرهزينه تحويل گردد. اين امر از دوسو اهميت دارد . اول آنكه بهروري كارخانه كاهش يافته و دوم اينكه مشتري ناراضي خواهد بود .
از آنجاييكه در سيستم توليدي مانند شركت گلف ، خواست مشتري محور توليد است بايد سيستم بگونه اي طراحي شود كه بتواند در كمترين زمان ممكن كالا را به مشتري تحويل دهد. كارخانه نام برده توانسته با افزايش كيفيت و كم كردن هزينه و زمان توليد ، خود را در زمرة خودروسازان موفق دنيا جاي دهد.


كار دركلاس ( ص51) :
1) توليد فرهنگي مبتذل را ازنظر سيستم توليدي با توليد ضد ارزش مفيد به بحث گذاريد.

يكي از نمونه هاي فرهنگي مبتذل كه در جامعة ما در بخشهاي مختلف و در ميان بسياري از افراد رشد كرده و متأسفانه به عنوان يك نوع زرنگي يا تيز هوشي در ميان بسياري رواج يافته است ، مسألة در رفتن از زير كار مفيد و نداشتن وجدان كاري است. شايد تا بحال بسيار ديده باشيد كه در برخي از محافل دوستانه افراد ( خواه كارگر يا كارمند ) با افتخار براي دوستانه خود توضيح مي دهند كه چگونه در محل كار از فعاليت فرار كرده اند . يا توانسته اند كمتر از ديگران كار كرده و بيشتر استراحت كنند . خيلي از اين افراد به زبانه عاميانه مي گويند كا فلان كار را « پيچانديم » يا « دودر كرديم » . حال فكر مي كنم كه منظور من را دريافته باشيد.
اينگونه اعمال كه در فرهنگ مردم ما جا افتاده است خود زمينه عقب ماندگي را درسطح كلان در كشور ايجاد مي كند . عملي كه علاوه بر مبتذل بودنش ، سبب كاهش ارزش افزوده مي گردد. چراكه نيروي كار به جاي اينكه در ساعات كاري خويش مشغول به كار باشد ، استراحت مي كند و توليد در نهايت كمتر و از نظر كيفي نيز دچار نقصان مي شود.


2) ليستي از تعدادي مشاغلي كه در سيستم هاي توليد صنعتي ، كشاورزي و خدماتي با ذكر نقشي كه در سيستم دارند و نوع ارزش افزوده اي كه ايجاد مي كنند تهيه نماييد.
صنعت
1. قالب ساز : با استفاده از ظروف شني و فلزمذاب قالبي را مطابق طرح جهت استفاده در خط توليد ، مي سازد.
2. مونتاژ كار : قطعات و قسمتهاي مختلف كالاي توليدي را مطابق نقشه به يكديگر متصل مي كند.
3. تزريق كار : با استفاده از دستگاه تزريق پلاستيك ، بخشي از كالا را كه از جنس پلاستيك است تهيه مي كند.

كشاورزي
1. سم پاش : با بكار گيري دستگاه سم پاشي دستي يا سيم پاش برقي كار سم پاشي و آفت زدايي را در مزرعه انجام مي دهد.
2. راننده تراكتور : با بكارگيري صحيح ماشين عمليات مختلف زراعي مانند شخم زدن ، ديسك زدن ، نهركني و ... را انجام مي دهد.
3. تعمير كار ادوات كشاورزي : در صورت بروز مشكل در ماشينهاي كشاورزي با بهره گيري از مهارت خود اقدام به رفع عيب از دستگاه مي كند.

خدمات
1. حسابدار بانك : با اتكا به دانش خود عمليات حسابداري واحد مطبوع خود را انجام داده و آمار و ارقام و نمودارهاي مالي را از اسناد استخراج مي كند.
2. گارسون : در يك رستوران ، گارسون ضمن خوشامدگويي به مشتريان و جلب توجه آنان ، در خواستهاي مشتريان را جمع آوري كرده و سفارشات آنان را انجام مي دهد.
3. رفتگر شهرداري : با تمييز كردن سطح شهر در ايجاد فضايي عاري از آلودگي و حفظ سلامت شهر شركت مي كند.


كار دركلاس ( ص59) :
در خصوص جايگاه كشور ما ايران و اينكه كشور ما در كدام دوره قرار دارد با ذكر ويژگيهاي لازم بحث كنيد.
دربحث از اينكه كشور ما دركدام دوره قرار دارد بايد توجه داشت كه ايران در دورة اول يا دوران كشاورزي قرار ندارد. چراكه ويژگيهاي اين دروان به طور گسترده ديده نمي شود. هرچند كه ممكن در برخي از نقاط كشور هنوز شيوه هاي دوران كشاورز ي باقي مانده باشد اما نمي توان آن را به كل شكور نسبت داد.
با اين وجود ذهن به اين سمت مي رود كه پس ما در دورة صنعتي قرار داريم . اگر شاخص هاي دوران صنعتي را به معنايي كه در كشورهاي توسعه يافته يا پيشرفته اتفاق افتاده است را درايران جستجو كنيم شايد تاحدود زيادي اين امر محقق نشود . چراكه اولاً ما ازنظر تحولات علمي كه در دنياي صنعتي روي داده است به ميزان زيادي دور هستيم ثانياً تحولات صورت گرفته در جوامع صنعتي تحت تأثير فرهنگ و آداب ورسوم آنان نيز بوده است هرچندكه فرهنگ نيز از انقلاب صنعتي اثر گرفته است. با بررسي شرايط فرهنگي ايران به اين نتيجه مي رسيم كه لزوماً نمي تواند تحولات دورانهاي سه گانه در ايران نيز باهمان كيفيت اتفاق افتد. به بيان ساده تر ما نمي توانيم كشورمان را دقيقا ًمطابق با آنچه در كشورهاي صنعتي رخ داده است ، تطبيق داده و پيش بريم .
در يك نگاه كلي به اين نتيجه مي رسيم كه علاوه بر اينكه كشورما داراي نشانه هاي دوران صنعتي است ، نشانه هاي دوران فراصنعتي نيز در ايران بوجود آمده است و كشور ما حالت و وضعيتي بينابيني دارد.



كار دركلاس ( ص65) :
از آنچه كه تحت عنوان دورانهاي اقتصادي تاريخ بشري بيان گرديد شواهد و مثالهايي كه در جامعه ايران رخ داده و يا در حال تغيير و تحول است مثالهايي بزنيد و تحليل نماييد كه اصلي ترين مسايل ما در اين دوران كدامند؟ و چگونه مي توان با آنها برخور نمود بالاخص در بحث آموزش و پرورش و آموزش حرفه وفن ( تكنولوژي ) براي نسل آينده

همانطور كه در بالا اشاره شد در جامعه ايران نشانه هاي دورانهاي صنعتي و فراصنعتي به چشم مي خورد . به عنوان مثال جدا شدن توليد از مصرف ، خارج شدن افراد از منازل و كار در زير يك سقف ، بي ارزش شدن كارهاي بدون دستمزد مانند خانه داري ،تلاش در حهت توليد انبوه و غيره در ايران مشاهده مي گردد. مجدداً تأكيد مي گردد كه اين نشانه ها دقيقاً مطابق با آن چيزي نيست كه در ممالك پيشرفته صنعتي رخ داده است .
از طرفي ديگر موج فناوري اطلاعات ايران را نيز تحت تأثير خود قرارداده است . بيشتر شركته و كارخانجات توليدي در ايران به سمت سرمايه گذاري در زمينه اطلاعات روي آورده اند. يكي از فعاليتهاي برقراري و گسترش تجارت الكترونيكي است . سيستم بانكداري ايران در فكر ايجاد پول الكترونيكي به معناي واقعي آن است . رايانه در بيشتر منازل رسوخ كرده است . ارتباطات و مراسلات نامه ها ، عقايد و نظريات از طريق فناوري اطلاعات صورت مي پذيرد . اين نشانه ها و نشانه اي ديگر حاكي از آن است كه ما نيز در راه قدم به دوران فراصنعتي هستيم .
با توجه به تحولات رخ داده در دنيا و تأثير پذيري عميق كشور ما از اين رويدادها دغدغه هاي فراواني را براي دولتمردان ما ونيز خانواده ها فراهم آورده است . از طرفي نمي توان از رويدادن اين تحولات جلوگيري كرد و از طرفي ديگر تمامي اين تحولات ذاتاً صحيح و مطابق با مذهب و آداب ورسوم و فرهنگ ايرانيان نمي باشد . نه مي توان اين تحولات را ناديده گرفن ونه مي توان آن را به طور كامل پذيرفت . بنابراين كاري كه بايد انجام گيرد اين است كه ما خود را بگونه اي با رويدادهاي جهاني تطبيق دهيم كه اولاً از پيشرفت و توسعه جهاني عقب نمانيم و ثانياً تحولات وراده را مطابق با شرايط عمومي ايران تغيير داده و به شكلي منطقي در كشور پياده نماييم .
براي تحقق اهداف فوق مهمترين نهاد آموزش و پرورش است . اين وزارتخانه بايد بگونه اي تغيير يابد كه بتواند اهداف فوق را محقق نمايد. همچنين از آنجاييكه عمده تغييرات جهاني در اثر تحولات روي داده در عرصة تكنولوژي بوده است، بنابراين لازم است كه معلمين حرفه و فن ضمن شناخت تحولات جهاني و شرايط اجتماعي ايران دانش آموزان را بگونه اي تربيت و هدايت كنند كه بتوانند بگونه اي مطلوب و كارآمد در كشورمان ، خود رابا اين تحولات تطبيق دهند.
پرسشهاي فصل دوم :
1) مي دانيد گسترش خودكار سازي ( اتوماسيون ) در صنايع و خدمات باعث كاهش نياز به نيروي كار ( انسان ) مي گردد، اين امر از نگاه سيستم توليدي چه پيامدهايي را سبب گرديده است ؟

گسترش اتوماسيون در يك فرايند توليدي باعث كاهش نيروي انساني در همان فرايند توليد مي شود. وليكن اين امر رقابتهايي را درحاشية اين فرايند توليدي جهت شركت فعالتر در آنها را تشديد مي كند . به اين معنا كه شركتهاي توليد كنندة ماشين آلات ( جهت اتوماسيون ) به طرحهاي جديدتر و مناسب تر و كم هزينه تر روي آورده و در اين جهت فعال مي گردند.
علاوه بر اين با هرچه بيشتر شدن اتوماسيون ، سيستمهاي نگهداري و تعميرات آنها و همچنين خدمات پس از فروش محصولات آنها نيز پيچيده تر و گستر ده تر مي گردد. واين خود باعث شكل گيري شركتهاي متولي اين گروه مي گردد.
اما اگر جامعه رقابتي نباشد و اين نيروهاي انساني از مراكز توليدي حذف و در مجموعه هايي كه توضيح داديم جذب نگردند، به كارهاي شبه توليدي و مخرب روي مي آورند.

2) با توجه به تجارب شخصي خود فرايند عمليات ( توليد ) را درهريك از كارهاي زير توضيح دهيد.

فرايند ياددهي – يادگيري
فرايند ياددهي – يادگيري در حوزة خدمات قرار دارد. در اين فرايند محصول توليدي به وضوح قابل مشاهده نيست . در اين فرايند ما مي خواهيم كه مطلبي يا عملي و يا روشي را به فراگير آموزش دهيم . در اينجا وروديهاي ما يكي خود دانش آموز است و ديگري اطلاعاتي كه ما به او مي دهيم و نيز آموخته هايي كه او از قبل داشته است . همچنين اين فرايند تحت تأثير شرايط محيطي نيز مي باشد كه بايد به آنها توجه داشت .
عمليات پردازش به شيوة تدريس بر مي گردد . شيوة تدريس بايد باتوجه به وروديها و نيز خروجي انتخاب و اجرا گردد. به عنوان مثال زمانيكه ما مي خواهيم نحوة كار با ارة مويي را به دانش آموز آموزش دهيم مي بايست ضمن فراهم كردن لوازم و شرايط لازم از شيوه هاي عملي و يا نمايشي استفاده كنيم .
ارزشيابي در اين فرايند تعيين كنندة خروجي ما نيز است . به زبان ديگر با ارزشيابي از فراگير خروجي نيز حاصل مي شود.

فرايند دوخت لباس
ورودي : پارچه ، نخ و ماشين چرخ خياطي
پردازش : بريدن پارچه ها مطابق طرح و دوختن آنها به يكديگر
خروجي : لباس دوخته شده و آمادة عرضه
ارزشيابي : پُرو كردن لباس توسط مشتري

فرايند مديريت
ورودي : اطلاعات ، آمار ، ارقام ، نمودارها ، اهداف و ...
پردازش : بررسي و تحليل داده ها و انتخاب بهترين روش براي مديريت ورسيدن به هدف مورد نظر
خروجي : برنامه ها و دستورات مدير
ارزشيابي : بررسي و تحليل پيامدهاي تصميمات اتخاذ شده از سوي مديريت






3- مي دانيد افراد شاغل در طول قرن بيستم از بخش كشاورزي به صنعت و سپس به خدمات جا به جا شده است به گونه اي كه امروزه علي رغم افزايش محصولات كشاورزي در مقايسه با گذشته ، نيروي كار در اين بخش كاهش قابل توجهي يافته ، در بخش صنعت نيز اين امر در حال تحقق است و بخش زيادي از نيروي كار به بخش خدمات سرازير شده است . علل آن را بيان كنيد و درضمن پيامدهاي اين امر را نيز تحليل نماييد.

1) علت اول ، اتوماسيون و مكانيزه شده فعاليتهاي توليدي
2) پيشرفت عوامل ارتباطي و انتقال سريع اطلاعات و گستردگي اطلاعات مانند اينترنت و ... ( دهكدة جهاني ) و لذا نياز به دريافت سريع و به موقع اطلاعات
3) جهاني شدن و جهاني سازي
4) ايجاد رقابت شديد ميان شركتهاي توليدي و گرايش به سمت خواست مشتري در ارائه محصول ( مشتري محوري )


4- به نظر شما دانش آموزان در اين دوره ( فراصنعتي ) در درس حرفه وفن چه مهارتهايي مي بايست ياد بگيرند كه چند سال بعد بتوانند در زندگي و كار به طور مؤثر از آن استفاده نمايند.
يكي از نيازهاي مبرم دانش موزان براي ورود به دوران فراصنعتي و زندگي در اين دوران به شكل مطلوب بگونه اي كه بتوانند سعادت خود و خاونوادة خويش را تأمين نمايند، آشنايي و تسلط به رايانه است . دروة فراصنعتي بدون رايانه معنا ندارد .
يكي از كمبودهاي يا نواقص كتاب حرفه وفن نبودن مبحث رايانه در آن است . اگر مي خواهيم فرزندانمان بتوانند در دروة فراصنعتي زندگي كنند لازم است كه با امور رايانه در سنين پايين آشناشده و از تسلط كافي برخوردار شوند. بهترين موقعيت و بهترين كتاب براي اضافه كردن مبحث رايانه در آموزش و پرورش و در مقطع راهمنايي ، كتاب حرفه وفن است.

Wednesday, June 23, 2004

آبخيز داري

آبخيزداري :
مديريت بهينة حوزه هاي آبخيز ،يا استفاده از آب و خاك به نحوي كه پتانسيل آن كاهش نيافته ونسل آينده نيز ازآن بهره مند گردد. علم مديريت بر حوزه هاي آبخيز است .

انواع نقشه :
1. تقسيم بندي سياسي ( مرزبندي سياسي )
2. تقسيم بندي جغرافيايي ( توپوگرافي )

حوزة آبخيز :
مكان هندسي تمامي نقاطي كه روان آب ناشي از بارش بر آنها به سمت يك نقطه هدايت مي شود. يك حوزة آبخيز تشكيل شده است از رودخانه ها ،آب راه ها ، دشت ها، ارتفاعات ، شهرها و روستاها.

ü خط الرأس ،مرز تقسم بندي آب كرة زمين است.
تقسيم بندي حوزه هاي آبخيز :
1. حوزه هاي آبخيز باز : روان آب ( زه كش ) ناشي از آنها به آبهاي آزاد، درياها ويا درياچه ها ي بزرگ مي پيوندند.
2. حوزه هاي بسته : زه كش يا روان آب آنها به درياچه هاي كوچك يا باتالاق ها وارد مي گردد. مانند زاينده رود

انواع حوزه هاي آبخيز از نظر اندازه :
1. حوزه هاي آبخيز كوچك : 1000 كيلومترمربع
2. حوزه هاي آبخيز متوسط : 1000 – 5000 كيلومترمربع
3. حوزه هاي آبخيز بزرگ : حوزه هاي بزرگتر از 5000 كيلومترمربع ( مانند : خليج فارس ، خزر ، كوير مركزي ،درياچة اروميه ، هامون )

اهداف آبخيز داري :
1. جلوگيري از فرسايش خاك ( حفاظت خاك )
2. مهار سيلابها
3. استهصال نزولات جوي
4. تقويت پوشش گياهي
5. تقويت سفره هاي آب زير زميني
6. افزايش توان تفرجگاهي
7. توسعه كشاورزي
8. كاهش رسوبات مخازن سدها


فرسايش :
انتقال خاك از مكان مادري خود و رسوب در نقطه اي ديگر . يا جابجايي ذرات خاك در اثر عوامل فرساينده .
ü سالانه 1 ميليارد تن خاك فرسايش مي يابد.
اورپا : 8 تن فرسايش خاك در هكتار
آفريقا : 15 تن فرسايش خاك در هكتار
ايران : 12 تن فرسايش خاك در هكتار

ü براي تشكيل يك سانتيمتر خاك 200 سال زمان نياز است . ضمناً اين خاك ارزش بالاي كشاورزي ندارد.
ü در زمينهاي شيب دار يا در تپه ها، بايد شخم بر خلاف جهت شيب زده شود.

حجم مردة سد : حجمي كه با توجه به مطالعات سد در 100 سال چند متر مكعب از رسوب پر مي شود.
ü [ حجم مردة سد سيفيد رود پر شده است. ]
رسوب زدايي از مخازن سدها :
1) تخلية رسوب ( از نظر اقتصادي مقرون به صرفه نيست )
2) عمليات شاس رسوب

انواع فرسايش :
1. آبي : فرسايش ناشي از حركت آب
الف ) فرسايش پاشماني :
هنگام برخورد قطرات باران با خاك با قدرتي كه قطرة باران دارد ذرات خاك را ازهم مي پاشاند وخاك را فرسايش مي دهد. ريشة گياه باعث چسبندگي ذرات خاك به يكديگر مي شود.
ب ) فرسايش سطحي ( ورقه اي ) :
لاية بسيار نازك سطحي را با خود جابجا مي كند. ( پيداشدن قلوه سنگها )
ج ) فرسايش خندقي ( گالي ) :
آب در داخل يك شيار به مرور ابتداي شيار را كنده و تشكيل گالي مي دهد و سر گالي شروع به فرسايش پيش رونده به سوي بالا دست رودخانه مي كند. ( از انواع خطرناك فرسايش در حوزه هاي خاكي )
د ) فرسايش شياري :
يك مرحله پيش رفته تر از سطحي ، زماني كه دِبي آب باران بيشتر شده و سطح بيشتري را مي شويد وسطح تپه را شيار شيار مي كند و تراكتور با شخم در جهت شيب اين امر را تسريع مي كند . ( از عوامل مهم پر شدن سدها )
ه ) فرسايش كناري :
عمق و كناره هاي رودخانه توسط خود رودخانه افزايش مي يابد و فرسايش ايجاد مي كند.

2. بادي : عامل فرساينده باد است كه ذرات خاك را با خود حمل مي كند، بخصوص در مناطق خشك . دليل اصلي اين امر عدم پوشش گياهي است . در ايران 3 ميليون هكتار محدودة شن هاي روان وجود دارد.
تپه هاي روان : تپه هايي كه توسط باد حركت مي كنند.
انواع تپه هاي روان :
1. تپه هاي دوكي شكل : تا 10كيلومتر در سال حركت دارند.
2. تپه هاي هلالي شكل ( برخان ) : روزانه تا 10 كيلومتر حركت مي كنند.

معضلات شن هاي روان :
1. مهاجرت از روستاها
2. تخريب يا صدمه به جاده ها
3. صدمه به راه آهن
4. خسارت به زمين هاي كشاورزي ( خفه شدن گياهان توسط شن هاي روان )

راه كارهاي مقابله با پديده شن هاي روان :
1. روش مكانيكي :
احداث بادشكن : كاهش سرعت باد با ايجاد موانعي مقابل جهت وزش باد. ( موانع مصنوعي و طبيعي )
2. روش شيميايي
مالچ پاشي : پخش مواد شيميايي روي شنهاي روان و چسبندگي ذرات خاك. ( مالچ فراوردة نفتي است كه از مازوت نيز پايين تر است )
3. روش بيولوژيكي : نهال كاري ، بذر كاري و بذر پاشي

سرعت حد : در سرعت خاصي از باد ، حركت شن ها آغاز مي شود. سرعتي از باد كه درسرعت هاي بالاتر از آن باد مي تواند ذرات خاك را جابجا كند.
شرايطي كه مالچ بايد داشته باشد :
1. ضخامت مالچ نبايد بالا باشد و تبادل حرارتي و هوا ميان سطح خاك انجام گيرد.
2. مواد طوري تصفيه شود كه هنگام باراندگي، آب جاري نشود و نفوذ كند . به عبارت ديگر انتقال رطوبت را انجام دهد.

راههاي جلوگيري از فرسايش خاك :
A. اقدامات مكانيكي
1) تراس بندي : در مناطقي با ارتفاع متوسط
عامل اصلي فرسايش خاك شيب است . شيبي راكه از شيب حد بالاتر رفت با تراس بندي مهار مي كنند.
2) بانكت بندي : در شيبهاي بالاتر از 50% ( در مناطق با ارتفاع زياد)
جويچه هاي كوچك با دست ايجاد مي شود و خاك آن در كنار جويچه ريخته و روي آن در خت كاشته مي شود. ( تنها روش استقرار گياه در شيب سنگلاخي )


3) كنتور فارو :
در نقشه هاي توپوگرافي ( توپوگرافي = پستي وبلندي ) پستي وبلندي زمين توسط خطوطي مشخص مي گردد. نقاط داراي ارتفاع يكسان توسط خطوطي روي نقشه به هم متصل شده است( در وسعت كم ). به اين خطوط روي نقشه توپوگرافي خطوط ميزان ( خط تراس ) گفته مي شود.
دستگاه فاروئر كه به تراكتور متصل مي گردد ، در مسير هاي هم ارتفاع با شيب كمتر از 4% نهر ايجاد مي كند . روان آبها هنگام بارندگي در اين نهرها جمع مي شود. كنار اين نهرها درختكاري مي شود.


4) سدههاي رسوبگير ( چكدم ) :
در آبراهه هاي رودخانه ها و با استفاده از سدههاي كوچك در مسير آبراهه ها، به دومنظور :
الف ) جلوگيري از فرسايش
ب ) رساندن شيب منطقه به شيب حد

روشهاي اجراي چكدم :
1. خشكه چين : تخت سنگها را با يك پي كني در مسير رودخانه روي هم مي چينند.
2. سنگ وسيمان : در دِبي هاي بالاتر رودخانه
3. گابيوني : پيچيدن سنگها در توريهاي سيمي
4. بتوني : در سرعتهاي بالاي آب
5. شمع كوبي : كوبيدن شاخه هاي درخت در مسير رودخانه كه رسوبات در پشت شاخه و برگها جمع شده و روي آن نهال كاشته مي شود.
6. چپر

ü در منطقه اي كه شيب آن از شيب حد كمتر است ، هيچ نيازي به اقدامات آبخيزداري ندارد.

B. اقدامات بيولوژيكي
بهترين و كوچكترين سد ، بوته هاي كوچك هستند. ريشة گياه به ميزان 40 برابر از زمينهاي بي گياه نفوذ پذيري خاك را افزايش مي دهد.
راه هاي افزايش پوشش گياهي در حوزه هاي آبخيز :
1. بذر پاشي : درمناطقي كه بارندگي مناسب را دارد، در فصل بهار وقبل از بارندگي بذر پاشي صورت مي گيرد.
2. درختكاري : درختكاري در مناطقي كه امكان كشت بذر نيست انجام مي گيرد و تا مدتي از درخت حمايت كرده و آبياري مي شود و سپس به حال خود رها مي گردد.
3. كپه كاري : چاله هايي را حفر كرده و گونه هاي خشبي مانند گون را با اضافه كردن خاك مناسب به آن چاله ، گون را درآن مي كارند. در ايران 3000 نوع گون وجود دارد.

* * *
از اهداف آبخيز داري كاهش خسارتهاي ناشي از سيلاب است. توانايي انسان در كاهش سيلاب است نه جلوگيري كامل آن .
دِبي رودخانه كارون

روشهاي آبخيزداري براي مهار سيلاب :
1. پخش سيلاب ( آبخونداري ) :
قسمتي را كه در بخش آبخيزداري موجب تقويت سفره هاي آب زير زميني مي شود.
سيلاب را از رودخانه گرفته ودر يك سطح مسطح پخش كرده و بانگاهداري آب در اين سطح مسطح آب را در زمين نفوذ مي دهيم .
هدف آبخونداري : مقدار خسارت سيل رودخانه را كاهش داده وبتوان از آب آن استفاده كرد.
مخروط افكنه :
مكاني كه ردوخانه پس از خروج از حوزة آبخيز با برجاي گذاشتن رسوبات خود آن را مي سازد. در مخروط افكنه سرعت حركت آب كاهش پيدا مي كند. رودخانه در مخروط افكنه به دليل سرعت پايين چند شاخه مي شود.

دورة بازگشت :
فاصلة بين دو پديدة هيدرولوژيكي . زماني كه بين دو تا سيل فاصله مي افتد . هرچه دورة بازگشت زيادتر شود شدت آن زيادتر مي شود.

ü فعاليت عمراني در مخروط افكنه ها به دليل دورة بازگشت سيلاب و وسعت آن كه كل مخروط افكنه را مي پوشاند، ممنوع است .
آب راه هاي حوزة آبخيزداري را درجه بندي مي كنند و هرچه درجه بالاتر رود قطر رودخانه بيشتر مي شود.

حريم رودخانه :
مقطعي از رودخانه كه رودخانه در سيلابهايي با دورة بازگشت 10 سال اشغال مي كند. ( Q10 )
ü در حريم رودخانه ها نيز نبايد ساخت وساز انجام گيرد.

نقشه هاي مشخص كنندة محدوده هاي خسارتي سيلاب :
سفيد : بي خطر
زرد : كم خطر
قرمز : پر خطر
Q10 : سيلاب 10 ساله
Q10 : سيلاب 50 ساله
Q10 : سيلاب 100 ساله

2. ساحل سازي رودخانه ها :
در مكانهاييكه حريم رودخانه رعايت نشده ، به كناره هاي رودخانه به صورت مصنوعي ارتفاع مي دهند تا در سيلاب آب از آن خارج نشود.

3. طرحهاي جامع آبخيزداري :
در روش جديد در هر آب راهه سدهاي كوچك احداث مي كنند از بالا دست رودخانه تا پايين دست رودخانه .
مزاياي اين روش :
1) فرسايش خاك كم مي شود ( شيب رودخانه كاهش مي يابد )
2) آب پش سدهاي كوچك نفوذ كرده و دِبي رودخانه در پايين دست كاهش مي يابد.

شيب حد :
شيبي كه جريان رودخانه در شيبهاي بالاتر ازآن ذرات خاك را حمل مي كند.

سرعت حد يا آستانه :
سرعتي كه جريان رودخانه در سرعت بالاتر از آن سرعت ذرات خاك رودخانه را حمل مي كند.



استهصال نزولات جوي :
43% زمين از مراتع پوشيده شده است . گونه هاي گندميان از نظر دامپروري بسيار اهميت دارد. مراتع به پنج بخش عالي، خوب ، متوسط ، ضعيف و فقير تقسيم مي شوند.18 ميليون دام در مراتع ايران چرا مي شوند. با استهصال آب و افزايش نفوذ آب ، مراتع را تقويت مي كنند .
1. روش پيتينگ :
در سطح مراتع توسط تراكتور چاله هايي با عمق 1 متر و عرض 20 سانتيمتر حفر مي كنند و در آن بذر مي كارند. بعد از بارندگي تمام سطح چاله ها از آب پر شده و از حركت آب جلوگيري مي شود و فرسايش كم گرديده و گياهان از آن استفاده مي كنند.
2. ريپر زدن :
با بلدزر در سطح هاي همتراز ،داخل خاك را شكاف داده و شيار ايجاد مي كنند ( 3 شيار با عمق 1 متر ). در اين شيارها بذر كاري نيزانجام مي گيرد. هنگام بارندگي آب باران در شيارها تجمع كرده و ضمن جلوگيري از فرسايش موجب تقويت پوشش گياهي نيز مي گردد.

Monday, June 14, 2004

LESSON 12

LESSON12
تغذية هوش خود را آزمايش كنيد
همة ما هر روز مي خوريم ، اما بيشتر ما از تغذيه چيزي نمي دانيم . شما راجع به تغذية خوب چقدر مي دانيد؟ لطفاً به اين دوازده سؤال مبتني بر انديشه هاي جاري در بارة غذا وسلامتي پاسخ دهيد. پاسخها ممكن است شما را متعجب كنند.

A] شما راجع به تغذيه چقدر مي دانيد؟ اگر دانشتان شبيه به آن خريداران غذايي است كه پاسخ مي دهند سه زمينه براي غذا U.S و مديريت دارو، سپس شما شايد در بعضي شايعه خبر نادرست در بارة تغذيه سهيم باشيد. اظهارات زير درست ياغلط هستند؟

1] شما تغذية مناسبي بدست خواهيد آورد اگر شما فقط غذاهاي متنوعي را بخوريد .
غلط . تنوع ،تغذية خوب را ضمانت نمي كند. اما بزرگسالان مي توانند بطوركلي بدست آورند يك رژيم غذايي متعادل بوسيلة سرويسهاي گوناگون روزانه اي كه شامل چهار گروه از غذاهاي اصلي باشد: دو يابيشتر ازگروه شير ( شير ،پنير، ماست و غذاهاي لبني ديگر) ؛ دو ايبيشتر از گروه گوشت ( گوشت ، گوشت مرغ وخروس، ماهي تخم مرغ و متناظر گوشت از قبيل لوبياي خشك ، عدسو آجيل ) ؛ چهار يا بيشتر از گروه نان (نان ، گياهان گندمي ، ماكاروني ، برنج و ومحصولات دانه اي ديگر ) ؛چهار يابيشتر ازسبزيجات وگروه ميوه ها.

2] مردم كساني كه نمي خورند گوشت يا ماهي مي تواند هميشه سلامتي را نگهدارد.
درست . در مدتي كه مردم غذاهاي لبني ، تخم مرغ و نظاير گوشت را به اندازه كافي مي خورند ، آنها مي توانند پروتئين ضروري را بدست آورند.

3] غذاهاي ميان وعده كه خورده مي شود مي تواند درست به اندازة غذاهايي كه سر وعده خورده مي شود براي سلامتي خوب باشد.
درست . ارزش تغذيه به آن نوع از غذايي كه شما مي خوريد وابسته است نه به زماني كه شما آنها را مي خوريد. خوردن يك سخت دمل تخم مرغ يا يك پرتغال به عنوان يك غذاي سبك مي تواند در رژيم غذايي متعادل سهيم باشد.

4] سبزيجات تازه پخته شده در خانه همواره بيشتر تغذيه مي شوند نسبت به كنسرو يا سبزيجات يخزده .
غلط. تفاوت تغذيه ايي بيشتر بستگي دارد به اينكه چطور سبزيجات كنترل شده اند يا آماده شده اند تا اينكه آيا آنها تازه خريداري شده اند يا بسته بندي شده اند. با بيش از اندازه پختن ، به عنوان مثال ، مواد مغذي بسياري خراب مي شوند. سبزيجات پخته شده در آب زياد مي تواند ويتامين هاي مهم زيادي را از دست بدهد.

5] پروتئين بالا ، كربوهيدرات كم برنامة غذايي مطلوبي براي كاهش وزن است.
غلط . اين راجع به پروتئين سحر آميز نيست. حقيقت ساده اي است كه شما بايد هم كالري كمتري بخوريد يا از چيزهاي بيشتر ديگري استفاده كنيد تا وزن را كاهش دهيد. هنوز يكي از عموميترين افسانه ها راجع به كنترل وزن هست كه كربوهيدراتها كالري زيادي براي چاقي ندارند.

6] هنگام پرهيز كردن از غذاهاي نشاسته اي مانند نان يا سيب زميني دوري كنيد.
غلط. اگر شما غذاهاي نشاسته اي مانند نخودسبز ، سيب زميني ، نان و برنج را قطع كنيد ، شما منابع غذايي گوناگون ويتامين B ، ويتامين C و مواد مغذي ديگر را قطع كرده ايد. بعلاوه ، اونس به اونس ، نان و سيب زميني نسبت به استيك گوشت راسته و گوشت گاو كباب شده، كالري كمتري دارند.

7] شما با تغذية مناسب وزني را كه بايد داشته باشيد بدست مي آوريد.
غلط. وزن مناسب به تنهايي نشان نمي دهد آيا يك برنامة غذايي در ويتامين ها و كانيها كمبود دارد. ميزان ايجادتمايز ميان مشابه تعدادي از يك توانايي از تغذية كم سديم و دو تخم مرغ ، اما شيمي بدن انجام مي دهد.

8] مصرف زياد ويتامين ازسوي ديگر جيرة روزانه پيشنهادي به شما انرژي زيادتري نخواهند داد.
درست. اين اعتقاد زياد هست كه ويتامين زياد انرژي زيادي مهيا مي كند. اما گرفتن بيشتر از احتياجات بدن عملكرد خوبي را ايجاد نمي كند، چقدر بيشتر سرشاركردن مخزن گازتان مي سازد ماشين شما را بهتر كاركند.

9] ويتامينهاي طبيعي براي رژيم غذايي مكمل بهتر ي هستند نسبت به ويتامينهاي تركيبي .
غلط. تفاوتي وجود ندارد. يك ويتامين خواص يكسان و ساختمان شيميايي ويژه دارد خواه در يك آزمايشگاه ساخته شده باشد يا از گياه يا بخشهاي حيواني گرفته شده باشد.

10] مردم سالخورده همانند مردم جوان به ميزان يكساني از ويتامين نياز دارند.
درست. افراد سالخورده همانند مردم جوان به ميزان يكساني از ويتامين نياز دارند ، اگرچه آنها كالري كمتري نياز دارند. بيماريهاي معيني نيازمندي به بعضي از ويتامين ها را بالامي برند، اما آن براي جوانان درست به خوبي پيرها است.

11] غذايي كه در پوشش خاك ضعيف رشد كرده در ويتامين پايين تر است نسبت به غذايي كه در خاك غني رشد كرده است.
غلط. ويتامينهاي موجود در غذاهاي ما توسط خود گياهان ساخته شده اند. آنها توسط خاك ايجاد نشده اند. اگرچه كانيها دريك گياه وابسته اند به كانيهاي موجود در خاك .

12] غذاي توليد شده با كودهاي شيميايي درست به خوبي موادمغذي غذاي روييده با كودهاي طبيعي است.
درست. همچنين ناميده مي شود « طبيعي » كودهايي مانند كود كشاورزي بيشتر ابتدا بايد توسط باكتريهاي داخل خاك تركيبهاي اصلي شكسته شود . اين تركيبها توسط گياهان گرفته مي شوند ، يكسان هستندخواه آنهابه طور طبيعي بوجود آمده باشند يا با كودهاي شيميايي.

B ] اگر شما به كمتر از 8 سؤال بطور صحيح پاسخ دهيد، شما مي توانيد خودتان را مطلع خوب دربارة غذا وتغذيه با استانداردهاي امروزي تصور كنيد. اما به ياد داشته باشيد كه تغذيه علم پيچيده و درحال رشد است و آنچه كه امروزه معتقد هستيم ممكن است درنتيجه اطالاعات جديد به دست آمده ، تغيير يابند.

1 Adult بالغ
2 Allowance فوق العاده ، جيره دادن
3 Alternate متناوب ، عوض بدل
4 Amount سرزدن، ميزان ، مقدار
5 Available در دسترس، مقدور
6 Balanced متعادل
7 Based مبني ، مستقر
8 Basic اساسي ، اوليه ، بنيادي
9 Bean لوبيا ، باقلا
10 Beef گوشت گاو
11 Beliefs معتقدات
12 Believe باور كردن ، اعتقاد داشتن
13 Beyond آنسوي ، ماوراء ، دورتر
14 Boil كورك ، دمل ، تحريك ، جوشش
15 Bought خريدن
16 Bread نان
17 Broken شكسته
18 Canned در قوطي كنسرو شده
19 Cereal گياهان گندمي
20 Certain يقين ، معين ، مسلم
21 Complex مجموعه ، پيچيده
22 Compound مركب
23 Consider رسيدگي كردن، ملاحظه كردن ، تفكر كردن
24 Contribute شركت كردن
25 Correctly بطور درست وصحيح
26 Current جريان ، رايج ، جاري
27 Dairy لبنياتي
28 Destroy خراب كردن
29 Diet پرهز، برنامة غذايي
30 Distinction تميز، رجحان ، تشخيص
31 Dried خشكيده
32 Dult احمق ، مسخره
33 Essential ضروري ، اصلي
34 Extra زيادي ، بزرگ ، اضافي
35 Fat چاق
36 Fertilizer كود
37 Fresh تازه
38 Frozen منجمد
39 Function كاركرد
40 Generally بطور كلي
41 Grain دانه
42 Growing روينده ، نمو كننده
43 Grown روييده ، رشد كرده
44 Guarantee ضمانت
45 Handled دسته دار
46 Ideal مطلوب، دلخواه
47 Identical يكسان
48 Illness مرض ، بيماري
49 Including شامل، بانضمام
50 Informed مطلع
51 Laboratory آزمايشگاه
52 Lentil عدس
53 Losing اتلاف ، شكست خوردن
54 Lower پست تر، پايين تر
55 magical جادويي، سحرآميز
56 manure كود كشاورزي ، كود دادن، رشوه
58 meal غذا ، خوراكي
59 minerals كانيها
60 noodle ماكاروني
61 nourishment غذا، تغذيه ، خوراك
62 nutrient مغذي
63 nutrition تغذيه
64 nutritious مغذي
65 nuts آجيل
66 ounce اونس، چيز اندك
67 package بسته بندي
68 potato سيب زميني
69 poultry مرغ وخروس
70 prepare آماده كردن
71 product فرآورده محصول ، توليد
72 proper مناسب
73 properties خواص
74 provide آماده كردن ، تهيه كردن
75 raise بالابردن، افزايش ، برپاكردن
76 recommended مستحب
77 regular منظم ، مرتب ، باقاعده
78 requirements احتياجات ، نيازمنديها
79 roast كباب كردن
80 scales ميزان
81 shopper خريدار
82 significant مهم
83 sirloin گوشت راسته
84 snack خوراك مختصر
85 soda قليا ، سديم
86 sources منابع
87 specific ويژه
88 starchy نشاسته
89 statement اظهار ، بيان
90 steak باريكه گوشت كبابي
91 structure ساختمان
92 supplement متمم ، مكمل
93 surprise تعجب ، غافلگيركردن
94 survey زمينه يابي ، بررسي، نمونه
95 synthetic تركيبي ، مصنوعي
96 taking پريشاني ، واگير
97 tank مخزن
98 value ارزش
99 variety واريته ، متنوع ، تنوع
100 Wear پوشيدن ، فرسايش
101 whether آيا ، خواه ، چه
102 Widely زياد
103 widespread گسترده همه جانبه ، شايع
104 yogurt ماست

LESSON10

Lesson 10
جمعيت زياد و رفتار اجتماعي
1. اثر جمعيت زياد بر رفتار اجتماعي چيست؟
2. آيا مردان و زنان عكس العمل يكساني در خصوص جمعيت زياد دارند؟

1] يك سلسله آزمايشات كلاسيك كه اثرات جمعيت زياد را روي جامعه اي از موشها تعيين مي كند در فورية 1962 در يك مقاله با عنوان آمريكاي علمي گزارش شد. آزمايشات توسط يك روانشناس به نام جان – بي – كالن ، و همكارانش هدايت شدند. در هريك از اين آزمايشها ، يك رقم برابر از موشهاي نر ومادة بالغ در يك محوطه قرار گرفته بودند و فرارورده هاي مناسبي از غذا، آب و ساير ضروريات به آنها داده مي شد. اجازه داده مي شد كه جمعيتهاي موش افزايش يابد. كالن بواسطه تجربه دانست تقريباً چه تعداد از موشها مي توانستند در محوطه بدون تجربه فشار رواني ناشي از ازدحام جمعيت زندگي كنند. او به جمعيت اجازه داد كه تقريباً به دوبرابر اين رقم افزايش بيابد. سپس او تثبيت كرد جمعيت را بوسيلة برداشتن فرزنداني كه به مادر هايشان وابسته نبودند. سپس او و همكارانش بدقت مشاهده كردند و رفتار ها راثبت كردند در اين اجتماع پر جمعيت. در پايان آزمايشهايشان ،كالن وهمكارانش توانسته بودند استنتاج كنند كه ازدحام سبب يك جدايي در ارتباط اجتماعي عادي ميان موشهامي شود، نوعي از بيماري اجتماعي . موشها در اين آزمايشات نتوانستند الگوهاي رفتاري يكساني را پيروي كنند همانند موشهايي كه بودند در يك اجتماع بدون ازدحام زياد .

2] ماده ها درجمعيت موشها بيشتر بطور جدي توسط تراكم جمعيت بالا تحت تأثير واقع شده بودند. آنها انحراف رفتار مادري را نشان دادند: آنها رفتار نكردند همانند رفتار موشهاي مادر معمولي . در حقيقت ، بسياري از توله سگها ، همانطور كه بچه موشها ناميده مي شوند، درنتيجه يك مراقبت ضعيف مادري مردند. براي مثال ، بعضي وقتها مادرها توله سگهايشان را ترك مي كنند و بدون مراقبتهاي مادري توله سگها مردند. تحت شرايط عادي موشهاي مادر تمايل ندارند بچه هايشان را به تنهايي ترك كنند تا بميرند. به هر حال ، آزمايشات معلوم كردند كه در اجتماعات شلوغ موشهاي مادر به طور عادي رفتار نمي كنند. رفتار آنها ممكن است از نظر آسيب شناختي به عنوان بيماري مطرح شود.

3] نرهاي غالب در جمعيت موشها كمترين اثر را از جمعيت زياد گرفته بودند. هر يك از نرهاي قوي يك فضايي از محوطه را بعنوان داراييش ادعا مي كرد. بنابراين اين موشها ازدحام زياد را تجربه نمي كنند در روشي يكسان آنچنانكه ديگر موشها تجربه مي كنند. در حقيقت آن نرهاي غالب در جاييكه زندگي مي كردند فضاي كافي داشتند ممكن است توضيح دهد چرا آنها خيلي بطور جدي توسط جمعيت زياد همانند ساير موشها تحت تأثير واقع نشدند. بهر حال ، نرهاي غالب در دوره از نظر ناخوشي شناسي ، مريض رفتار كردند. رفتارهاي نابهنجار آنها عبارت بودند از حمله به همسر، ماده ها و موشهاي نابالغ . اين رفتارهاي منحرف نشان داد كه حتي باوجود اينكه نرهاي غالب فضاي كافي براي زندگي داشتند آنها نيز بطور كلي توسط محوطه بسيار شلوغ تحت تأثير واقع مي شوند.

4] رفتارهاي نابهنجار اجتماعي نرهاي ناغالب در جامعه آزمايشي موش نيز نشان داده شد. برخي كاملاً منزوي شدند؛ آنهايي كه خيلي كم حركت مي كردند و مي خوردند و مياشاميدند در دوره هنگاميكه ساير موشها خواب بودند بدين ترتيب از تماس با آنها اجتناب كنند. نرهاي ناغالب ديگر ناآرام بودند؛ آنها خيلي فعالتر بودند نسبت به موشهايي كه عادي رفتار مي كردند و آنهايي كه بايكديگر جنگ مي كردند. اين قسمت از جمعيت موشها شبيه همه بخشهاي ديگر، تحت تأثير جمعيت زياد بود.

5] رفتار موشهاي نر ناغالب و ديگر مؤلفه هاي جمعيت موش برابري مي كند با رفتار انسان . مردم در فضاهاي جمعت دار متراكم نشان مي دهند رفتار نابهنجار شبيه موشهايي كه در آزمايشهاي كالن بودند. در مناطق شهري بزرگ ازقبيل نيويورك ، لندن ، كلكته ، جاكارتا، مكزيكوسيتي و قاهره ، در آنجا بچه ها تر ك مي شوند. وجود دارد ستمكار ، اشخاص نيرومند ،هم از زن وهم از مرد. آنجا نيز مردماني كه منزوي هستند و مردمي كه نارام مي شوند وجود دارد. كميتي از صورتهاي ديگر انحرافات اجتماعي مانند قتل ، تجاوز جنسي و دزدي نيز بارها در جمعيتهاي متراكم جامعه انساني اتفاق مي افتد. علت اصلي اين بي نظمي هاي جمعيت زياد چيست؟ آزمايشات كالن پيشنهاد مي كند كه آن مي تواند باشد. در هرصورت ، دانشمندان علوم اجتماعي و طراحان شهر از نتايج اين سلسله آزمايشات تأثير خواهند گرفت .


1 abandoned متروك ، فاسد
2 adequate كافي ، مناسب
3 adult بالغ
4 affected تحت تأثير واقع شده
5 allowed مجاز
6 antisocial ضد اجتماع
7 approximately تقريباً
8 attack حمله كردن
9 avoid دوري كردن از
10 behave رفتار كردن
11 behavior رفتار
12 both هردو
13 breakdown تفكيك ، جدايي ، از كارافتادگي
14 cairo قاهره
15 chase تعقيب كردن ، راندن واخراج كردن، مسابقه
16 community انجمن ، جامعه ، اجتماع
17 component اجزاء ، مؤلفه ، تركيب دهنده
18 concerning در خصوص
19 conclude نتيجه گرفتن ، استنتاج كردن
20 conduct رفتار، اداره كردن ، هدايت كردن
21 considered مطرح شده
22 consist عبارت بودن از ، شامل بودن
23 cruel ظالم ، ستمكار
24 Densely از روي تراكم
25 Density تراكم
26 determine تصميم گرفتن ، تعيين كردن
27 deviant منحرف
28 disease ناخوشي ، بيماري
29 diseased مريض ، معيوب
30 disorder بي نظمي ، اختلال
31 dominant چيره ، مسلط، غالب ، برتر
32 Drank آشاميد
33 due حق، ناشي از ، عوارض
34 enclosure محوطه
35 equal هم اندازه ، همانند، برابر
36 exhibit نمايش دادن ، ارائه دادن
37 experience تجربه ، آزمايش ، تجربه كردن
38 experiment آزمايش
39 experimental آزمايشي ، تجربي
40 explain توضيح دادن ، شرح دادن
41 female جنس ماده
42 follow پيروي كردن
43 form شكل ، ريخت ، صورت
44 frequently بارها، خيلي اوقات
45 hyperactive نا آرام ، داراي فعاليت بيش از اندازه
46 individual شخص ، فرد، انفرادي
47 influence نفوذ، تأثير، توانايي، تحت نفوذ خود قرار دادن
48 least كمترين
49 male جنس نر
50 mate جفت ، همسر
51 maternal مادري
52 might توانايي ، زور، قدرت ، انرژي
53 murder قتل
54 Necessities ضروريات
55 observe مشاهده كردن
56 offspring فرزند
57 Order منظم كردن، تنظيم كردن، دستور
58 overcrowd انبوه شده ، بسيار شلوغ كردن،ازدحام كردن
59 overpopulated پرجمعيت
60 overpopulation اضافه جمعيت
61 parallel موازي ، برابركردن، همتا
62 pathological آسيب شناختي
63 pathologically از لحاظ ناخوشي شناسي
64 pathology آسيب شناسي
65 planner نقشه كش، طراح
66 populated جمعيت دار
67 population جمعيت
68 principal عمده، اصلي
69 Psychologist روانشناس
70 pup توله سگ ، توله زاييدن
71 Quantity مقدار ، كميت
72 rape تجاوز جنسي
73 reaction عكس العمل
74 remove برداشتن ، رفع كردن، دور كردن
75 result نتيجه
76 robbery دزدي
77 same يكسان
78 segment قسمت، بخش، تقسيم كردن
79 series دنباله ، سري، سلسله ، مجموعه
80 Seriously جداً ، به طور جدي
81 social اجتماعي
82 stabilize تثبيت كردن، به حال تعادل درآوردن
83 stress فشار رواني
84 suggest اشاره كردن بر، پيشنهاد كردن
85 supply فراورده، تهيه كردن
86 than نسبت به
87 though بهرحال ، اگرچه ، باوجود اينكه
88 twice دوبار، دوبرابر
89 urban شهري
90 verify بازبيني كردن، معلوم كردن، تحقيق كردن
91 weak ضعيف
92 would تمايل ، مي خواستم

Monday, June 07, 2004

پرورش حشرات

« پرورش كرم ابريشم »
گونة اهلي كرم ابريشم كه پرورش آن از آغاز تا امروز متداول بوده است تقريباً در 4600سال پيش به طور اتفاقي توسط ملكة چين در هنگام قدم زدن در جنگلي با پيداكردن پيله اي از روي درخت توت و تنيدن تارهاي آن دور انگشت خود كشف كرد.
راندمان يك جعبة تخم نوغان كه 20000عدد تخم دارد حدود 20 الي 25 كيلو پيله است كه تا 40كيلوگرم قابل افزايش است. براي پرورش هر جعبه تخم نوغان حدود 40 مترمربع فضا لازم است. به طور متوسط هر 30كيلو پيله تر 5/4 كيلو ابريشم خام مي دهد كه اگر در صنعت فرش بكار رود حدود 2 مترمربع با آن فرش بافته مي شود.
مجموعاً از زماني كه تخم ها باز شده تا وقتيكه شفيره مي شوند وبه داخل پيله مي رود 45 روز طول مي كشد. در چرخة زندگي كرم ابريشم 4 مرحله وجود دارد:
الف ) تخم
ب ) لارو
ج ) شفيره
د ) پروانه

الف ) تخم كرم ابريشم بيضي شكل بوده و اندازة آن در نژادهاي مختلف متفاوت است. رشته هاي آن از جنس كتين بوده وداراي منافذي جهت تنفس است.

تفريخ تخم نوغان :
ايجادشرايط لازم براي رشد جنين تخم نوغان و خروج لارو از آن را تفريخ مي نامند. رطوبت مناسب براي تمام مراحل تفريخ ثابت و معادل 75 تا 80 درصد است. دماي لازم براي تفريخ در طول دوره متفاوت بوده و از 15 تا 25 درجه سانتيگراد متفاوت است. اطاق تفريخ بجز در مرحله تاريكي دادن ، روزانه تا 16 ساعت در روشنايي كامل مي باشد.

ب ) لارو: بخش اعظم ودر عين حال پيچيده ترين دوران زندگي كرم ابريشم دوران لاروي مي باشد. مدت لاروي تا زمان تبديل شدن آن به شفيره 25 الي 30 روز مي باشد. مراحل لاروي كرم ابريشم ومدت هر يك به شرح زير است:

سن اول خواب اول سن دوم خواب دوم سن سوم خواب سوم سن چهارم خواب چهارم سن پنجم
4 روز 5/3 روز 5/4 روز 6 روز 8 روز

24 ساعت به طول مي انجامد وپوست اندازي مي كند
ج ) شفيره : تبديل شدن لارو به شفيره با شروع يك مرحله پوست اندازي همراه مي باشد . ولي لارو از زير پوست جديد خارج نمي شودبلكه به جسم زردي به نام پوپال تبديل مي شود. مرحلة شفيرگي در حقيقت مرحلة از بين رفتن شكل لاروي و ظهور حشرة كامل است. كرم ابريشم در مرحلة شفيرگي تغذيه نمي كند. مرحلة تنيدن پيله 3 تا 4 روز به طول مي انجامد.

د ) پروانه كرم ابريشم : چنانچه پوپال را نكشند وبه رويش خود ادامه دهد ، پس از 3 هفته تبديل به يك پروانه بالغ مي شود. پروانه كرم ابريشم قدرت پرواز ندارد و در همان روز اول تخم گذاري مي كند. هر پروانه ماده 400 تا 600 تخم مي ريزد.





طرز تهية ابريشم :
جهت تهية تارهاي ابريشم بايستي رشتة حيات پيله را قبل از كامل شدن مرحلة شفيرگي قطع كرد و به اصطلاح آن راخفه نمود تا از تبديل آن به پروانه جلوگيري شود. روشهاي مختلفي جهت قطع اين رشتة حياتي اعمال مي شودكه عبارتنداز : آفتاب ، بخار آب جوش ، هواي گرم و روشهاي شيميايي.
وزن پيله، ابريشم است و طول تار آن در بعضي از پيله ها 500 متر و برخي ديگر حتي به 1200 متر هم مي رسد. درشرايط مناسب 11 كيلوگرم پيلة تازه در حدود 1 كيلوگرم ابريشم خام مي دهد و به همين ميزان ابريشم وازده حاصل مي شود.
تارهاي ابريشم قدرت ارتجاعي بالايي دارند وتا 20% خاصيت كششي دارند. قدرت تار ابريشم نيز زياد است وبرابر قدرت يك سيم آهني باهمان ضخامت است.

« پرورش زنبور عسل »
Apiculture
خصوصيات كندو
1. مقاوم در برابر اثر مخرب نور خورشيد و باران باشد.
2. از ورود زنبوران مهاجم به داخل جلوگيري نمايد.
3. مانع از نفوذ مورچه و موريانه گردد.

ابزارالات زنبورداري
عمده ترين ابزارالاتي كه در زنبورداري مورد استفاده قرارمي گيرد عبارتنداز:
1. لباس كار مخصوص
2. دستكش
3. پوتين ياچكمه
4. كلاه
5. توري صورت
6. دستگاه دود كن
7. كاردك
8. برس
9. قفس ملكه
10. بچه گير

انواع زنبور عسل
ملكه :
كندو تنها داراي يك ملكه است كه طول بيشتري نسبت به ساير انواع زنبوران دارد. زنبور ملكه بزرگتر از زنبور كارگر و طويل تر از زنبور نر است. بال هاي آن درمقايسه با بدنش كوتاه است. طول بدنِ دراز و باريك شدن كمر در انتها ظاهري شبيه زنبوران وحشي را به او مي بخشد. ملكه فاقد خرطوم وسبد گرده است و تنها يك بار در طول عمر خويش جهت جفتگيري از كندو خارج مي شود. رشد ذهني ملكه نسبت به كارگران كمتر است.
وظيفة عمده ملكه تخم گذاري بوده ودر طول اوج فصل پرورش نوزادان بين 1500 تا 3000 تخم مي گذارد. تخم هاي نابارور دركندو به زنبور نر تبديل مي شود و از تخم هاي بارورشده زنبوران كارگر بوجود مي آيند.
جفت گيري ملكه طي پروازي به نام پرواز عروسي انجام مي گيرد. اين پرواز در ارتفاع 10 الي 15 متري اتفاق مي افتد. 3 الي 4 روز بعد ، ملكه شروع به تخم گذاري مي كند. ملكه مي تواند 6 الي 7 سال به زندگي خود ادامه دهد كه در طول اين دوره او قادر است حدود 1 ميليون تخم بگذارد.
زنبور نر :
تنبل ترين زنبورهاست وحضور او در كندو كمترين اهميت را براي زنبوردار دارد. اين زنبور درشتتر از زنبور كارگر است و خرطومي ندارد. زنبور نر فاقد دستگاه گزش است و نمي تواند از خود و كندو دفاع كند. كار زنبوران نر باروركردن ملكه است. اين وظيفه مي تواند 10 روز بعد از خروج زنبور كامل از سلول انجام گيرد. زنبور نر فقط در ميانه روز زمانيكه هوا گرم و مطلوب است از آشيانه خارج مي گردد. عمر زنبور نر ممكن است 12 تا 16 هفته برسد.

زنبور كار گر :
زنبوران ماده اي هستندكه به دليل عدم تكامل نمي توانند تخم گذاري نمايند. قسمت اعظم آناتومي آنها به منظورانجام كارهايي كه منحصر به خودشان است ، سازگاري يافته اند . زبان آنها وسيلة مكش وعمل آوري شهد است. در هرطرف زبان آرواره هايي وجود داردكه از آن به منظور موم كاري استفاده مي كنند. زنبوران كارگر كوچكترين و پرجمعيت ترين زنبوران عسل هستند و 98% جمعيت كلوني راتشكيل مي دهند. يك كلوني مي تواند 60 – 80 هزار كارگر داشته باشد.
طول دوره نمو براي انواع مختلف زنبوران
زمان خروج شفيره لارو تخم نوع زنبور
16 5/7 5/5 3 ملكه
24 5/14 5/6 3 زنبورنر
21 12 6 3 زنبوركارگر







وظايف زنبور كارگر
3روز اول زندگي را جهت كسب نيروي بيشتر در كندو بسر مي برند و منتظر مي مانند تا غده هاي بدنشان رشد و نمو يابند. ضمناً آنها با نظافت سلولهاي كندو آن رابراي تخم گذاري ملكه آماده مي سازند. از 3 روزگي تا 6 روزگي به لاروهاي بزرگتر ( بيش از 3 روز ) مخلوطي از عسل وگرده مي خورانند. در ششمين روز غددي درناحية سر آنها نمايان مي شودكه غذاي نوزاد يا شاهنگبين توليد مي كنند( ژلة رويال ) از اين زمان آنها مي توانند لاروهاي كوچكتر ( تا 3روزگي ) را نيز تغذيه نمايند. از روز هفتم جهت انجام پروازهايي به منظور جهت يابي از كندو خارج مي شوند. اين پروزاها جهت ارزيابي موقعيت كندو در ارتباط بافضاي پيرامون آن انجام مي گيرد. بعداز آن ( 7 روزگي ) غدد مومي فعال شده تا بيستمين روز زندگي در امر موم سازي و فرايندتبديل شهد به عسل شركت مي كنند. وظيفة تهوية هوا جهت تعديل دما و رطوبت كندو و حفاظت از در ورودي به منظور ممانعت از ورود هرعامل بيگانه به درون كندو از ديگر وظايف اوست. او در پي اين دوره كندو را ترك نخواهدكرد. بعد از روز بيستم زنبور كارگر تلاش خود را جهت جمع آوري شهد وگرده انجام مي دهد.

موم
موم را زنبور عسل از بدن خودش توليد مي كند. اين ماده در اوج دوران رشد كارگر ( 12 – 18 روزگي ) از غدة ويژه زنبوران توليد مي شوند. محل اين غده ها چهار قطعة انتهايي شكم است. زنبوركارگر با مصرف 15 كيلوگرم عسل 1 كيلوگرم موم توليد مي كند. موم تنها مي تواند در دماهاي بالاتر از 33 – 36 درجه سانتيگراد ترشح شود. قطر سلولهاي ساخته شده در روي شانهاي دورن تابها براي تخم زنبوران كارگر 5 ميليمتر و براي تخم زنبوران نر 7 ميليمتر است.

توليد عسل
زنبورها ولارو ها به محض ورود شهد به كندو مي توانند توسط آن مورد تغذيه قرار گيرند. چنانچه ميزان شهد بيش از نياز آنان باشد به شكل عسل براي روزهاي آتي ذخيره مي گردد. اگر شهدكه حاوي آب بسيار زياد است بدون عمل آوري ذخيره گردد دچار تبخير مي شود . هريك از زنبوران جوان معده را با مقداري شهد پر كرده و دنبال مكان آرامي با دماي بالا مي گردند. در چنين مكاني دوقطره از شهد را از معده خارج نموده و بر روي زبان آورده وپس از تبخير آب آن مجدداً به معده باز مي گردانند. اين عمل آنقدر ادامه پيدا مي كند تا شهد به عسل كه مايعي غليظ وچسبناك است ، تبديل گردد.

Sunday, June 06, 2004

پرورش آبزيان

« پرورش آبزيان »

پرورش ماهيان گرم آبي
گونه هاي ماهيان گرم آبي پرورشي در ايران عمدتاً كپور ماهيان مي باشند.
الف ) كپور معمولي (Carp Common)
ب ) كپور علفخوار ( Grass Crap )
ج ) كپور نقره اي ( Silver Carp )
د ) كپور سرگنده ( Big head Carp )

پرورش ماهيان گرم آبي داراي 3 بخش عمده براي رساندن ماهي به بازار است :
مرحله اول : توليد بچه ماهيان نورس تايك ماهگي. وزن اين دسته از ماهيان به 5/0 تا 1 گرم مي رسد.
مرحله دوم : بچه ماهيان انگشت قد يا تابستانه . وزن اين ماهيان به حدود 30 تا 100 گرم مي رسد.
مرحله سوم : توليد ماهيان بازاري

آماده سازي استخر
شامل كلية كارهايي است كه با انجام آنها استخر از هرنظر آمادة پذيرش ماهي مي گردد.
مراحل آماداه سازي استخر:
1. تخلية آب استخر وخشك كردن آن : بهترين زمان براي تخلية آب استخر زماني است كه دماي آب كمتر از 12 درجه سانتيگراد باشد خشك كردن استخر باعث تهوية كف استخر وتابش خورشيد ودر نتيجه تجزية لجن وبقاياي پوسيدة گياهي مي شود وهم به دليل يخ زدن كف استخر در زمستان و وجود سرما انگل ها نابود مي شوند.
2. جمع آوري واز بين بردن گياهان خشبي : گياهان خشبي مانع از فعاليتها ي پرورشي دورة بعد از قبيل غذا دهي وصيد مي گردد. لذا آنها راجمع آوري كرده و يا مي سوزانند.
3. آهك پاشي : در كف استخر به منظور :
الف ) مبارزه با آلودگي ها
ب ) ايجاد تعادل وتنظيم PH خاكهاي اسيدي
ج ) به عنوان كود در استخر به كار برده مي شود.
در استخر هاي خاكي پرورش ماهي 500 تا 1000 كيلوگرم در هكتار آهك مي پاشند.
4. شخم سطحي يا ديسك زدن : شخم زدن به منظور اصلاح ، احياء و بهبود خاك كف استخر ها و از بين بردن گياهان مضر انجام مي گيرد . بهتر است كف استخر ها شخم سطحي زده شوند. ( 10 تا 15 سانتيمتر )
5. ترميم ديواره هاي تخريب شده : يهترين روش براي جلوگيري از تخريب ديواره ها ، كمك به رويش گياهان روي ديوار ها است .
6. بستن دريچه هاي خروجي ونصب فيلتر ها: قبل از آبگيري استخر ها دريچه هاي خروجي را كاملاً مي بندند. معمولاً بين تخته هاي خروجي آب را با خاك رس و يا كود دامي پر مي نمايندكه پس از جذب آب افزايش حجم پيدا كرده و باعث مسدود شدن روزنه ها مي شود.
7. افزودن كود پايه به استخر : كود پايه رادر زمان خشك بودن استخر اضافه مي كنند. براي اين منظور معمولاً از كود هاي دامي استفاده مي كنند . مقداركود مورد نياز در استخرهاي مختلف متفاوت است. ولي معمولاً 2 تا 3 تن در هكتار كود گاوي به كار مي برند. اگر به جاي كود گاوي از كود مرغي استفاده كنند، مقدار آن را به نصف تقليل مي دهند. از كودهاي معدني ازت يا فسفر نيز استفاده مي كنند.

8. آب گيري : براي آب گيري استخر ها ابتدا حجم آب مورد نياز را مشخص مي نمايند.
حجم آب مورد نياز = مساحت مفيد استخر × ارتفاع متوسط آن + حجم آب تلف شده
آب تلف شده = مجموع آب نشتي از دريچه و ديواره هاي استخر + آب تبخير شده
به طور متوسط ميزان آب تبخير شده در مناطق معتدله 5/1 تا 2 ليتر در ثانيه در واحد هكتار مي باشد. اين ميزان در مناطق گرم 3 تا 4 ليتر در ثانيه در هكتار است.

منابع تأمين آب
به دو گروه تقسيم مي شوند :
1. آبهاي جاري : شامل رودخانه ها ، نهرها و هرزآبهاي فصلي
2. آبهاي زير زميني : شامل چشمه ها، قنات ها و آب چاه ها
انتقال آ ب به استخر ها به روش ثقلي ويا پمپاژ آب است . زمان آبگيري استخر ها با توجه به آغاز فصل پرورش در مناطق مختلف ايران متفاوت است و معمولاً 10 تا 15 روز قبل از انتقال بچه ماهي ها به استخر ، آبگيري به طور كامل انجام مي شود. عمق آبگيري استخر هاي پرورشي از 5/1 تا 3 متر در نظر گرفته مي شود. اگرشدت گرما وسرما زياد نباشد عمق 2 متر كافي است.

روش هاي معمول پرورش در ايران
روشهاي پرورش به عوامل متعددي بستگي داردكه از مهمترين آنها مي توان به موارد زير اشاره كرد :
ط امكان تهية بچه ماهي
ط غذاي ماهي
ط بازار مصرف
ط ويژگي هاي استخر
ط توليد غذاي طبيعي
روش هاي معمول پرورش شامل :
1. پرورش ماهي به صورت گسترده وغير متراكم : اين نوع پرورش اغلب در آبگيرها ، منابع آبي وسيع ، در ياچه هاي طبيعي و درياچه هاي پشت سدها انجام مي گيرد. تراكم كشت در اين روش كم وميزان توليد نيز نسبتاً پايين است. در اين روش تغذيه ماهي متكي به توليدات طبيعي استخر بوده و غذاي دستي به آنها داده نمي شود.
2. پرورش ماهي به صورت نيمه متراكم : اين نوع پرورش در بعضي از استخر هاي پرورشي و بسياري از آب بندان هاي تحت كنترل ومنابع آبي كوچك انجام مي گيرد. در اين روش 60 تا 90 درصد توليد ازطريق تغذية طبيعي ماهي و بقيه از طريق تغذية دستي حاصل مي شود.
3. پرورش ماهي به صورت متراكم : در اين روش 50 تا 60 درصد غذاي ماهيان از طريق توليدات طبيعي استخر تأمين مي شود. تغذيه دستي دراين روش الزامي است. اغلب پرورش دهندگان ماهي در استخر هاي پرورشي اين روش را به كار مي برند. زيرا در اين روش هم از حداكثر توان غذاي طبيعي استخر استفاده مي شودو هم با تراكم نسبتاً بالاي كشت بچه ماهي از ظرفيت كامل توليد استخر استفاده مي شود.

تعيين گونه هاي مناسب در روشهاي مختلف پرورش
1. پرورش دوگونه : در اين روش دوگونه ماهي كه بريكديگر اثر متقابل داشته و باهم رقابت غذايي ندارند در استخر پرورش داده مي شوند. مهمترين اين گونه ها كپور با فيتوفاگ است .
در استخر هاي ذخيرة آب كشاورزي كه اغلب آنها بتوني هستند به دليل آنكه توليد غذاي طبيعي امكان پذير نيست از تركيب ماهي كپور و آمور به نسبت 70% كپور و 30% آمور كشت داده مي شود.
2. پرورش چند گونه : در اين روش چند گونه ماهي را با عادات غذايي مختلف ومتناسب با يكديگر به طور توأم پرورش مي دهند. باتوجه به شرايط موجود درايران درصد تركيب استاندارد گونه هاي مختلف كپور ماهيان براي استخر هاي پرواربندي به شرح زير است :
ü ماهي فيتوفاگ 50 – 60 درصد
ü ماهي كپورمعمولي 20 – 25 درصد
ü ماهي آمور 10 – 15 درصد
ü ماهي سرگنده 5 – 10 درصد

زمان مناسب كشت بچه ماهي
ماهيان گرم آبي جزءحيوانات خونسرد بوده و درجه حرارت بدن آنها تابع محيط زندگي آنان يعني آب مي باشد. اين ماهيان در دماي زير 10 درجه سانتيگراد در پايين ترين حد فعاليت خود قرار دارند. بنابراين كشت ماهي در مناطق مختلف ايران باتوجه به وضعيت آب وهوايي متفاوت است .
ü درمناطق گرمسيري اوايل اسفند
ü در مناطق شمالي ايران مانند گيلان ومازندران ، در اواخر فروردين و نيمة اول ارديبهشت

انتقال بچه ماهي به استخر
براي حمل بچه ماهيان انگشت قد 10 تا 20 گرمي از تانكرهاي ويژه استفاده مي شود. گنجايش اين تانكرها 8 مترمكعب بوده و با آب خنك پُر مي شود. جريان اكسيژن در آنها از طريق شلنگهاي رابط به طور دائم برقرار است . درجه حرارت معمول اين آبها 16 تا 20 درجه سانتيگراد است. درجه حرارت بالاي 25 درجه سانتيگراد، براي حمل ونقل بچه ماهي ها خطرناك است . با تانكرهاي 8 مترمكعبي باتوجه به مسافت و زمان حمل، 100 تا 500 كيلوبچه ماهي انگشت قد حمل مي گردد.

كود دهي به استخر
در استخر هايي با توليد 3 تا 5 تن درهكتار 1 تا 5/1 تن كود شيميايي و 10 تا 20 تن كود دامي طي يك دورة پرورش مصرف مي شود.

درجه حرارت مناسب پرورش ماهيان گرم آبي
ماهي كپور در درجه حرارت بالاتر از 10 درجه سانتيگراد شروع به تغذيه مي كند ، ولي بيشترين مقدار تغذيه در درجه حرارت 25 درجه سانتيگراد صورت مي گيرد . در درجه حرارت كمتر از 10 درجه سانتيگراد بايد از دادن غذاي دستي خودداري كرد. درجه حرارتهاي بالاتر از 30 درجه سانتيگراد با كاهش فوق العاده اكسيژن محلول در آب ، بايد از ميزان جيرة غذايي كاسته شود.


پرورش ماهيان سرد آبي
قزل آلاي رنگين كمان ( Rainbow trout )
اهلي ترين ماهي پرورشي

دماي مطلوب براي پرورش ماهي قزل آلا 18 درجه سانتيگراد است كه براي سوخت وساز طبيعي قزل آلا مناسب است. حد تجربي دماي كشنده براي قزل آلاي رنگين كمان 25 تا 27 درجه سانتيگراد است. دماي آب يك مزرعه نبايد از 23 درجه سانتيگراد بيشتر شود. بهترين دماي آب مزرعة پرورش قزل آلا 10 تا 15 درجه سانتيگراد است.

روشهاي پرورش قزل آلا
1) سيستم دانماركي يا استخرهاي خاكي: كه آب به روش ثقلي وارد وخارج مي شود.
2) كانالهاي دراز بتوني : اين روش در آمريكاي جنوبي مرسوم است . عرض كانالها 2- 4 متر و طول تا 100 متر.
3) حوضچه هاي پرورش ماهي : جزاير بريتانيا از اين روش بهره مي برند. قطر 4– 10 متر و عمق 6/1 متر .
4) پرورش در قفس
5) پرورش در سواحل محصور



انواع ميگو
1. ميگوي سفيد هندي Indian white prawn
2. ميگوي بزرگ آب شيرين Giant fresh water prawn
3. ميگوي ببري سياه Black tiger prawn



خرچنگ
خرچنگ دراز آب شيرين
Slender clawed crayfish
محل پرورش : درياچة پشت سد ارس
اين كار هنوز درايران معمول نشده است.

Sunday, May 30, 2004

اكوسيستم

اكولوژي :
از واژه يوناني ايكوس ( Oixos )به معني سكونتگاه و لوژي به معني شناخت ، علم مطالعه تمامي موجودات زنده وچگونگي ارتباط آنها با محيط است . اولين بار ارنست هگل دانشمند يا اكولوژيست آلماني( سال 1869 ) واژه اكولوژي را پيشنهاد داد.
تعاريف اكولوژي :
v مطالعه ساختمان موجود زنده ومحيط
v مطالعه ساختمان وكيفيت وقوع پديده هاي زيستي درطبيعت
v مطالعه روابط متقابل ميان موجود زنده ومحيط
v مطالعه اكوسيستمها

تقسيمات اكولوژي :
به اعتبارموجوداتي كه مورد بررسي قرارمي گيرند:
1. اكولوژي گياهي
2. اكولوژي جانوري
3. اكولوژي انساني

مطالعه اكولوژي براساس شرايط مطالعه :
1. سين اكولوژي : مطالعه موجودزنده به صورت مستقل
2. اتو اكولوژي : موجودزنده درمحيط بررسي مي شود.

مطالعه اكولوژي براساس مسايل موردمطالعه :
1. اكولوژي پرندگان ، حشرات ، ميكروبها
2. اكولوژي منابع طبيعي ( جنگل ، مرتع ، خاك )
اين مورد حتي به اكولوژي زبانها و لهجه ها و مذاهب نيزگسيترش يافته است.

مطالعه اكولوژي به اعتبارمحيط موردمطالعه :
1. اكولوژي دريا
2. اكولوژي آبهاي شيرين
3. اكولوژي بيابان
4. مناطق خاكي

قلمرواكولوژي :
ترازهاي سازماني : پروتوپلاسم ، سلول ، بافت، عضو، دستگاه ، موجودزنده ،جمعيت، اجتماع ، اكوسيستم ،زيستكره


موضوع علم اكولوژي ( قلمرواكولوژي )
موضوع علم اكولوژي ازترازششم يعني ازموجودزنده به بعد در رابطه بامحيط است.
جمعيت :
در اكولوژي به مجموعه افراد هرنوع موجود زنده كه وابستگي وسكونت نسبتاً بادوامي در محل داشته باشند، جمعيت گفته مي شود. ( به مجموعه افرادي ازيك نوع كه داراي محل سكونت مستمرباشند. )
عوامل مؤثربرتراكم :
عوامل طبيعي ، آب وهوا و محيط
تراكم جمعيت به محيط جغرافيايي وطبيعي وابسته است.

اجتماع :
مجموع جمعيت هاي انواع مختلف جانداران يك منطقه را اجتماع گوئيم. چند جمعيت دركنارهم تشكيل اجتماع رامي دهد.

اكوسيستم :
به مجموع موجودات زنده ومحيط زندگي آنهايك سيستم اكولوژيك يا اكوسيستم گفته مي شود. اولين بار( 1935)واژه اكوسيستم توسط ترانسلي اكولوژيست انگليسي پيشنهادشد. اكوسيستم واحد بنيادي بوم شناسي است وعلم اكولوژي ، علم مطالعه اكوسيستمها است.

اعمالي كه درداخل يك اكوسيستم صورت مي پذيرد:
1. جريان انرژي ( منبع آن خورشيداست كه عامل محركه اكوسيستمها مي باشد.)
2. زنجيره وشبكه هاي غذايي
3. پراكنش موجودات وتنوع ( تنوع زيستي )
4. چرخش مواد
5. تحولات كوتاه مدت (توالي ) وتحولات درازمدت ( تكامل )
6. كنترل ياتعادل سيبرنيتيك

ساختمان يك اكوسيستم :
1. بخش زنده : الف) توليدكنندگان ( اتوتروف ) مانند: گياهان، ازاندازه پلانكتونها تا درختان ، زيرا با استفاده از انرژي خورشيد قادر به
فتوسنتز كردن وساخت مواد غذايي هستند.
ب) مصرف كنندگان ( هتروتروف ) مانندحيوانات ، قادر به ساخت مواد غذايي خود نيستندوتركيبات موجود در گياهان
وسايرحيوانات را مصرف مي كنند. مصرف كنندگان اوليه گوسفند علفخوار
مصرف كنندگان ثانويه انسان گوشتخوار
ج) تجزيه كنندگان ( ساپروتروف ) مانندباكتريها ، قارچها و تك ياخته ها كه اجسادحيوانات مرده واندام هاي گياهي
مرده را به موادساده تر تجزيه مي كنند. ساپروفيت يعني وابسته به مواد پوسيده ودر حال پوسيدگي .

2. بخش غيرزنده : الف) انرژي ( انرژي خورشيد عامل گردش اكوسيستم )
ب) عوامل فيزيكي ( درجه حرارت ، نور، باد ، رطوبت و... )
ج) عوامل شيميايي( پروتئين ، هيدروكربنها، چربيها ، بارندگي و...)

اكوسيستم آببند( بركه ) :
الف ) توليدكنندگان :
1. گياهان ريشه دار يا شناور بزرگ ( درآب كم عمق مي رويند )
2. گياهان شناور بدون ريشه : جلبك ها و فيتوپلانكتونها كه تاعمق نفوذ نور در آببند پراكنده اند و رنگ سبز آب مربوط به اينها است. در
توليد مواد غذايي از دسته اول مهمتر هستند.



ب ) مصرف كنندگان :
1. ماهي ، لاروحشرات ، مار و ...
2. زئوپلانكتونها
3. مصرف كننده ثانوي ( گوشت خواران )
4. لجن خواران

ج ) موادغير زنده : تركيبات آلي وغير آلي مانند : آب و اكسيژن ،كلسيم ، ازت و ...
د ) موجودات ذره بيني ( گندخوار) ، باكتري ، تاژك دارها و قارچ ها كه دركف آببند مستقر هستند.

سطح جبراني :
به طوركلي درسطح يك آببند ميزان انرژي تثبيت شده دراثرفتوسنتز بيشتر از مقدار انرژي است كه توسط تنفس گياهان وحيوانات تلف مي گردد، ولي هرچه به طرف عمق پيش رويم به علت كم شدن نور ازشدت فوتوسنتز كاسته مي شود ودركف بركه فعاليت فوتوسنتز وجود ندارد و موجودات اين قسمت به موادآلي سطح بركه وابسته اند. عمقي كه درآن مقدارانرژي تثبيت شده بوسيله فوتوسنتز برابر با مقدارمصرفي آن ازطريق تنفس موجودات باشد، سطح جبراني ناميده مي شود. اين سطح محل مناسبي براي جداساختن لايه اتوتروف از هتروتروف است. اگر درهرمترمربع آببند روزانه 8گرم اكسيژن توليدشودوميزان توليدگياهي برمصرف ( تنفس ) فزوني داشته باشد، آن آببند ازشرايط سالم برخوردار است .

زيستگاه : آدرس موجودزنده ، نشانه يك موجودزنده دراكوسيستم است .
زيستخوان يا نيچه ( آشيانه ) : نقش موجودزنده دراكوسيستم ، نمايشگرحرفه آن دراكوسيستم مي باشد.
زيستخوان اكولوژيكي : تعريف نقش كاربرديك گونه دراكوسيستم است.
دراكوسيستمهاي باشرايط يكسان ، موجوداتي كه شباهت اكولوژيك دارند، يعني نقش ومقام يكسان دراكوسيستمهاي خود دارندبه نام موجودات معادل ناميده مي شوند.
گونه اي علف در منطقه معتدله استراليا از لحاظ تاكونوميك با گونه هاي علف در شمال آمريكا تفاوت دارد ، اما از لحاظ اكولوژيك عمل مشابه دارند و توليدكننده اكوسيستم هستند. اكولوژيستها اصطلاح Habitat را براي سكونت و Ecological nich رابراي نقشي كه موجود در اكوسيستم ايفا مي كند، به كار مي برند.
زيستخوان شامل كلية عوامل فيزيكي ، شيميايي وبيولوژيكي است كه يك گونه براي بقا و توليدمثل خود به آن نياز دارد.

اكوسيستمهاي كشاورزي :
ساختمان وعمل اكوسيستم طبيعي راتغييرداده وفرايندهاي اكولوژيكي رادرجمعيت جامعه ودرسطوح اكوسيستم تحت تأثيرقرارمي دهد. هدف اصلي مديريت اكوسيستمهاي كشاورزي به حدا اكثر رساندن جريان انرژي ومواد موردمصرف انسان است . بازدهي بالاتر اكوسيستمهاي كشاورزي به دليل انرژي بالاتري است كه به آن داده مي شود. اكوسيستمهاي كشاورزي سيستم هاي طبيعي دست خورده اي است كه به منظورارتقاء و باروري گروه خاصي ازتوليدكنندگان يا مصرف كنندگان اداره مي شود. ( تعريف دي ،پي ، منتل )

انرژي كمكي : هر انرژي كه از خارج به اكوسيستم واردشود و وكالتاً به جاي قسمتي از انرژي نگهداري سيستم عمل نمايد ، انرژي كمكي خوانده مي شود.
خصوصيات اكوسيستم كشاورزي :
توليدكنندگان اوليه : علفهاي هرز كه علي رقم مبارزات رشد مي كنند.
توليدكنندگان ثانويه : حشرات ، پرندگان ، پستانداران كوچك
تجزيه كنندگان يا مصرف كننده نخستين : قارچها ، باكتريها
مصرف كنندگان ساختار غير زنده
جريان انرژي دراكوسيستم :
1. زنجيره غذايي ( انرژي ) : به طوركلي مرورجريان انرژي دراكوسيستم مطالعه اين حقيقت است كه، چه كسي كه رامي خورد يا تجزيه
مي كند. تركيب كلي چه كسي كه رامي خورديا تجزيه مي كند را زنجيره غذايي يا زنجيره انرژي گويند. يك
زنجيره غذايي عبارت است از انتقال انرژي غذايي از يك موجود زنده به موجود ديگر در هنگامي كه يك موجود
زنده موجود ديگري رامي خورد يا تجزيه مي كند.
2. شبكه غذايي ( انرژي )

ترازتروفيك ( مراحل مختلف سيرانرژي ) :
ü ترازاول : توليدكنندگان ( گياهان )
ü ترازدوم : مصرف كنندگان اوليه ( گياهخواران )
ü ترازسوم: مصرف كنندگان ثانويه ( گوشتخواران )
ü ترزاچهارم: مصرف كنندگان عالي
ترازهاي مختلف توليدكنندگان ( گياهان ) ومصرف كنندگان ( گياه خواران وگوشت خواران و تجزيه كنندگان ) دريك زنجيره را ترازهاي تروفيك مي گويند.
ط اجزاءمختلف زنجيره غذايي راحلقه زنجيره مي گويند.

انواع زنجيره غذايي :
1. زنجيره غذايي گياه خواري : در اين زنجيره گياه عضو اول و موجودات گياهخوار عضو دوم و دو ياسه گوشتخوار پشت سر هم و جثه ها بترتيب بزرگتر مي شوند.
2. زنجيره غذايي انگلي : در اين نوع زنجيره بعد ازگياه به جانور گياهخوار وبعد از آن تعدادي انگل است . در اين نوع زنجيره غذايي بزرگي جثه از اولي تا آخر كوچك مي شوند.
3. زنجيره غذايي تجزيه كنندگان : در اين زنجيره مواد اوليه از بقاياي مرده جانوري وگياهي تشكيل مي گردد.

q عضواول زنجيره غذايي گياه است .
خصوصيت : دراين زنجيره هرچه ازعضواول به سمت عضوآخرزنجيره مي رويم جثه حيوان بزرگترمي شود.
q بعدازگياه جانورگياه خواروبعدازآن تعدادي انگل درزنجيره غذايي وجود دارند.
خصوصيت : هرچه ازعضواول به سمت عضوآخرمي رويم جثة حيوان كوچكترمي شود.
q دراين زنجيرة غذايي مواداوليه ازبقاياي مردة جانوري وگياهي تشكيل مي گردد.

بازدهي اكولوژي يازنجيرة غذايي :
براساس قانون دوم ترموديناميك هيچ انتقال انرژي ازيك تراز تروفيك به ترازديگر100% نيست درواقع فقط 10% انرژي موجود دريك تراز به تراز ديگرمنتقل مي گردد و90% آن به صورت گرما هدرمي رود. درصد انتقال انرژي ازيك تراز تروفيك به تراز ديگر را بازدهي اكولوژيكي يا بازدهي زنجيره غذايي مي گويند.

هرم :
از بحث انتقال انرژي در اكوسيستم و بررسي هدفهاي اكولوژي مي توان نتيجه گرفت كه به تقريب 10% انرژي هريك ازپله ها به پله بالاتر اكوسيستم مي رسد . بهمين دليل هرچه تعداد پله هاي اكوسيستم بيشتر باشد انرژي رسيده به پله آخر كمتر وپر هزينه تر است. به عنوان مثال اگر يك اكوسيستم شامل توليد كننده ، مصرف كننده اول و دوم و سوم باشد پله آخر يعني مصرف كننده سوم انرژي موجود در توليد كننده ها را دريافت مي نمايد. ولي اگر اكوسيستم شامل تنها دو مصرف كننده اول و دوم باشد پله آخر يعني مصرف كننده دوم انرژي موجود در توليد كننده ها رادريافت مي نمايد.
از اينجا مي توان به سهولت به يك اختلاف هزينه انرژي درانسان گوشتخوار و گياهخوار پي برد. انسان گوشتخوار عموماً انرژي توليد كننده را دريافت مي كند و انسان گياهخوار انرژي توليد كننده را دريافت مي نمايد. همچنين هزينه انرژي انسان گوشتخوار ده برابر بيشتر از انسان گياهخوار است.
هرچه ازتوليدكنندگان به سمت مصرف كنندگان مي رويم ازتعداد آنهاكاسته مي شود،تشكيل هرمي را مي دهدكه به آن هرم غذايي يا انرژي مي گويند. دو اصل مهم ازمفهوم زنجيره غذايي نتيجه گيري مي شود:
1. تمام زندگي وتمام انواع غذا ازآفتاب وگياه سبز ريشه مي گيرد.
2. هرقدر زنجيره غذايي كوتاه تر باشد هدر رفت انرژي مفيدكمتراست.
اين بدين معني است كه جمعيت بيشتري از انسانها را مي توان با زنجيره غذايي كوتاه تر مثلاً برنج انسان ، سيرنمود تا زنجيره درازتر غلات گاو انسان ، آنچه كه در زمان فعلي صادق است.

تعادل ياثبات دراكوسيستم :
اكوسيستم ها داراي خاصيت زاتي خودكفايي وتعادل بين جنبه هاي مختلف خويش مي باشند. اما اين تعادل ثابت و ايستا نبوده بلكه داراي پويايي مداوم مي باشد و ازطريق مدارهاي تنظيمي متعددي كه اصطلاحاً به آن فيدبك مي گويند، تنظيم مي گردد.
اصطلاح هومئوستازي به معناي ثبات به گرايشي اطلاق مي شود كه در قبال آن سيستمهاي زنده در برابر تغيير ايستادگي مي كنند و بسوي تعادل مي گرايند.
بررسي هاي انجام شده نشان مي دهد كه در حاليكه كاهش يا افزايش كميت در سيستمها توسط فيدبكهاي مثبت صورت مي گيرند، كنترل كيفيت برعهده فيدبكهاي منفي مي باشد.
چنانچه سيستمي عاري از فيدبكهاي منفي باشد، كميت كار سيستم بوسيله افزايش يا كاهش بدون كنترل تا به سرحد انهدام سيستم پيش خواهد رفت . به عنوان مثال اگر در يك جمعيت شرايط زندگي براي گوزن مناسب باشد تمايل به افزايش خواهدبود. و اين افزايش تراكم بنوبه خود امكانات جديد توليدمثلي را فراهم مي سازد . ( فيدبك مثبت ) ولي اگر از طرف ديگر با افزايش تراكم گوزن مقاومت محيط به صورت كمبود موادغذايي ، افزايش انگلها و صيادان ، كمبود فضاي قابل زيست و غيره ، جلوگيري شود ( فيدبك منفي )، بطوريكه تراكم گوزن را در حدودي كه ظرفيت محيط اجازه دهد و مانع تخريب آن نگردد، ممكن مي سازد و موجود را با محيط خويش درحال تعادل حفظ مي نمايد. وبرعكس .
ناقدان زندگي اجتماعي انسان خاطر نشان كرده و مي كنند كه فيدبك مثبتي كه درتوسعه دانايي وتوانايي وتوليد وارد مي شود، كيفيت زندگي انسان ومحيط زيست را تهديد مي نمايد. مگر آنكه بتوان گامهاي فيدبك منفي را به ميزان كافي يافت وآنها را بكار انداخت . از اين رو سيبرنتيك يا لگام شناسي از مهمترين دانشهايي است كه بايد بكار برده شود.
ü كميت را فيدبكهاي مثبت تنظيم مي كنند و كيفيت رافيدبكهاي منفي تنظيم مي كنند.

مكانيسم خود تنظيم در سيستمهاي بوم شناختي :
مهمترين مكانيسمي راكه اكوسيستم براي خودتنظيمي خود دارد سازگاري است . سازگاري به عنوان فيدبك ياعكس العملهاي خودتنظيم كننده يا متعادل كننده گونه ها درمقابل تغييرات محيط محسوب مي شود. سازگارترين گونه ها همان جمعيتهايي هستندكه خصوصياتشان به تشكيل و سازمان يابي جامعه بيانجامد.گونه اي كه همه چيز را دراطراف خودازبين مي برد بدون شك تخم نابودي خود را كاشته است .

پايداري اكوسيستم :
جواب كامل و واضحي براي چگونگي پايداري اكوسيستمها وجود ندارد. وليكن عموم آنها تنوع گونه ها و پيچيدگي شبكه غذايي را كمكي در ثبات اكوسيستم مي دانند.

تغييرات اكوسيستم(توالي اكولوژيكي) :
يك جنگل باراني يا جنگل بلوط يكدفعه بوجود نيامده است بلكه در اثر توسعه يك اكوسيستم ساده كه از گونه هاي پيشتاز مثل تمشك يا علف هرز بوده ، شروع وبه مرور توسعه يافته و گونه هاي ديگر جابجا شده است.
جابجايي يك جامعه ازموجودات باجامعة ديگري كه معمولاً متنوعتراست درطول يك زمان ، توالي اكولوژيكي ناميده مي شود. مرحله توالي اكوسيستم را به سمت پايداري مي بردكه به آن كليماكسي يا رسيدگي يا اوج جامعه مي گويند. برهمين اساس موجوداتي كه درجامعه كيماكسي زندگي مي كنند به آنها گونه هاي اوج مي گويند. جامعه كليماكسي بردباري بيشتري در مقابل تغييرات دارد.

انواع توالي
v توالي اولين : زماني كه اكوسيستم ازيك اكوسيستم ساده شروع مي كندوبه يك اكوسيستم متعالي مي رسد. يا به عبارتي نقاطي كه هيچ نوع جامعه اي قبلاً در آن وجود نداشته است و جامعه بايد از ابتدا شروع شود.
v توالي دومين : زماني كه يك اكوسيستم ازيك مرحله قبلي دوباره شروع به تبديل و رسيدن به اكوسيستم متعالي مي كند. در معناي ديگر زماني كه يك اكوسيستم تماماً يا قسمتي از آن در مراحل توالي نابود شده وبدين ترتيب به مراحل پايين تر توالي رجعت مي كند.

انسان واكوسيستم :
نقش انسان ساده كردن اكوسيستم ها است به نفع خود. كشاورزي مدرن يعني نگه داشتن عمدي اكوسيستم درمراحل اوليه يا نابالغ توالي زيرا توليدخالص يك محصول مثل گندم بسياربالااست امابه علت ساده بودن آن اين نظام زراعي تك محصولي شديداً آسيب پذيراست . علفهاي هرز يا فقط يك بيماري مي تواندتمام محصول را ازبين ببرد مگراينكه ما ازمحصول باموادشيميايي مثل آفت كش ها وعلف كشها حفاظت كنيم . و رشد آن را با مواد شيميايي و آب و كود تأمين نماييم .
تاوان ساده كردن اكوسيستم وتبديل اكوسيستم رسيده به اكوسيستم نارسيده در جهت توليد غذاي انساني ، شامل ماده ومنابع انرژي ،وقت و پولي است كه براي نگهداري آن وحفاظت اين نظام تبديل شده آسيب پذير نياز است.
آنچه مهم است اين است كه بايدتوازني بين اكوسيستم هاي جوان و رسيده ايجادكنيم. زيرا نقش اكوسيستم هاي رسيده در تعامل با ساير اكوسيستم ها مهم است ( مثل نقش ذخيره سازي آب در جنگل ) با حفظ آنچه جايگزين مي شود.

هشداراكولوژيكي :
اكولوژي مارامجبوربه تمييز3سيماي زندگي مي كند:
1. بهم وابستگي
2. تنوع
3. محدوديت
رسالت اكولوژيكي اين نيست كه ما ازتغيير پرهيزكنيم بلكه رسالت اين است كه بايدتشخيص دهيم كه تغييرات انجام يافته به دست انسان مي تواند نتايج دور از انتظار وغيرقابل پيش بيني داشته باشد.آن چيزي كه ما مي توانيم در اكوسيستم ها انجام نداده يا انجام دهيم ، محدوديتي دارد. اكولوژي هشداري براي تعقل ، احتياط و محدوديت در راه استفاده ازاكوسيستم است .