« فصل دوم »
كار دركلاس ( ص31) :
هرگروه از دانشجويان در حوزه صنعت ، كشاورزي و خدمات مثالهايي از فرايندهاي توليدي با تأكيد بر نوع خروجي را به بحث گذارند.
ط حوزه صنعت : توليد خودرو
ورودي
در كارخانه خودروسازي داده هايي نظير نيروي انساني ، مواد اوليه، انرژي و اطلاعات وارد سيستم مي شود. بايد توجه داشت كه ورودي هاي سيستم با توجه به محصول خروجي آن انتخاب مي گردد.
فرايند توليد وعمليات
فرايند توليد وعمليات در اين مثال بگونه اي طرح ريزي شده كه منظور نظر از برپايي سيستم حاصل گردد. در اين فرايند عمليات گوناگوني انجام مي گيرد. برش ورقهاي بدنه اتومبيل ، قالب زني ورقها ، نصب وجوشكاري ورقها مطابق طرح ، فرايند رنگ پاشي ولعاب بدنه ، نصب شاسي خودرو ، نصب موتور، اتصال چرخها ، نصب صندليها و شيشه ها و تزئينات خودرو و ...
ازرشيابي
ارزشيابي در اين فرايند بلافاصله پس از تكميل خودرو انجام مي گيرد. اين ارزشيابي در زمينه ميزان توليد آلاينده هاي خروجي از اگزوز ، كنترل سيستم ترمز ، چگونگي كاركرد موتور ، عملكرد سيستم برق رساني و ...
در نهايت پس از انجام مراحل مختلف كه مطابق طرح به صورت سلسله وار و طبق يك توالي منطقي صورت مي گيرد، خودروي مورد نظر توليد مي گردد.
شايان ذكر است كه فرايند مديريت بركلية اعمال فوق نظارت مستمر دارد و فرايند توليد وعمليات را هدايت و رهبري مي كند.
ط كشاورزي : توليد چغندر قند
ورودي
در يك نگاه سيستمي به اين فرايند توليدي كه در حوزة كشاورزي انجام مي گيرد، مي توان خصوصيات يك سيستم را پي گيري كرد. در اين سيستم داده هايي وارد مي شوند كه از نظر كيفيت و ساختار با داده هاي حوزة صنعت تفاوت دارد. از وروديهاي اين سيستم مي توان به موارد ذيل اشاره نمود :
بذر ، كودهاي آلي وشيميايي ، آب وعوامل طبيعي نظير : نور خورشيد ،اكسيژن ، خاك و ...
فرايند توليد وعمليات
در اين سيستم توليدي ، كشاورز با شناخت محصول زراعي آتي كه برداشت خواهد كرد، سعي دارد تا داده هاي بالا را طي عمليات هاي سه گانه ( كاشت ، داشت و برداشت ) به ستاده ها تبديل نمايد . لذا با استفاده از عوامل تحت كنترل و تركيب با عوامل طبيعي ، فرايند توليد وعمليات بگونه اي مديريت و سازمان دهي مي گردد تا محصول مورد نظر يعني چغندر قند با كيفيتي مطلوب حاصل گردد.
كشاورز كه به عنوان محور فعاليتهاي مختلف كشاورزي محسوب مي شود براي رسيدن به محصول بايد از اطلاعات مربوط به ساختار فيزيولوژيكي گياه مورد نظر بهره مند باشد تا بتواند مديريت خويش را به نحو احسن اعمال كرده و بخوبي فرايند توليد وعمليات را رهبري نموده و از وارد آمدن خسارت به اين فرايند توليدي جلوگيري شود.
ازرشيابي
جهت ارزشيابي اين فرايند توليدي ، محصول مورد نظر ( چغندر قند ) تحت بررسي و آزمايش قرار مي گيرد. از آنجاييكه هدف از توليد اين محصول زراعي توليد قند در كارخانه هاي قند سازي است ؛ لذا در ارزشيابي اين محصول عيار قند يا به عبارت ديگر ميزان شيريني آن سنجيده مي شود. قطعاً به هر ميزان كه عيار چغندر قند بالا باشد ، فرايند توليد و عمليات مطلوبتر رهبري شده است.
ط حوزة خدمات : جمع آوري زباله
يكي از بارزترين فعاليت هاي خدماتي در زندگي شهري ، عمليات جمع آوري زباله است كه در شهرها اين كار توسط شهرداري انجام مي گيرد.
اگر خواسته باشيم نگاهي سيستمي به اين فرايند داشته باشيم لازم است تا وروديها ( داده ها ) و خروجي هاي ( ستاده ها ) آن را شناسايي ومورد بررسي قرار دهيم.
در زندگيهاي شهري كه تعداد زيادي از انسانها در فضايي كوچك در كنار يكديگر زندگي مي كنند ، جمع آوري زباله يك ضرورت مهم است كه در حفظ نظافت و نيز سلامت افراد جامعه نقش بسزايي دارد. در زندگي هاي شهري توليد زباله يك امر حتمي است . لازم به ذكر است كه منظور از زباله در اين مجال ، توليد زباله هاي خانگي مي باشد. حال آنكه مي دانيم زباله به زباله هاي خانگي ، صنعتي ، كشاورزي و بيمارستاني تقسيم مي گردد.
از آنجاييكه جمع آوري زباله هاي خانگي يك ضرورت اجتماعي محسوب مي شود لذا لازم است در شهرها عمليات جمع آوري زباله در قالب يك سيستم خدماتي طرح ريزي شود.
ورودي
در اين سيستم خدماتي وروديها زباله هايي هستند كه در منازل بوجود مي آيد. بنابراين وروديها زباله ها مي باشند.
فرايند توليد وعمليات
فرايند توليد وعمليات بر روي زباله ها انجام مي گيرد. اين فرايند به سه بخش تقسيم مي گردد:
1) جمع آوري زباله
2) تفكيك زباله
3) بازيافت
درمرحلة اول زباله هاي خانگي توسط ماشينهاي مخصوص حمل زباله در ساعت 21 توسط مأموران شهرداري از سطح شهر جمع آوري گرديده و در اسرع وقت به محل انباشت زباله ها منتقل مي گردند.
در مرحلة دوم پس از تخلية زباله ها ، زباله ها را روي نقاله هاي ويژه اي منتقل نموده و انواع مختلف زباله از قبيل كاغذ ، فلزات ، پلاستيك ، شيشه و ... توسط كارگران از يكديگر جدا مي گردند.
در مرحلة سوم هر گروه از زباله هاي تفكيك شده طي فرايند هاي خاصي كه ويژة زباله مخصوص است ، زباله به مواد اوليه تبديل مي گردد.
بايد توجه داشت كه چنين سيستم خدماتي كه بطور كلي وخلاصه عرضه شد، اولاً در كشورهايي نظير ايران انجام مي شود و در كشورهاي توسعه يافته عمليات تفكيك زباله از محل توليد يعني منازل انجام مي گيرد. ثانياً هريك از مراحل سه گانه ياد شده را مي توان در قالب يك سيستم جداگانه بررسي نمود كه در اين صورت مرحلة اول خدماتي و مرحلة دوم و سوم در واقع يك سيستم توليدي خواهند بود.
اما دريك نگاه كلي مي توان عمليات جمع آوري زباله را تا تبديل آن به مواد اوليه به شكل فوق بررسي نمود . در اين نگاه وروديها همانطور كه قبلاً ذكر شد زباله ها هستند و خروجي ها مواد اوليه نظير كاغذ ، فلز، پلاستيك ، شيشه و ...
اگر در طرح ريزي سيستم ، خروجي آن در نظر گرفته شود ، اين عمليات ( جمع آوري زباله ) در مراحل اوليه جزء حوزة خدمات قرار گرفته و درانتها كه منجر به توليد مواد اوليه مي شود ، در زمرة حوزة صنعت واقع مي شود.
ازرشيابي
در ارزشيابي اين فرايند بايد به چند نكته توجه داشت :
1) جمع آوري زباله در اسرع وقت . ( جهت حفظ سلامت شهر و جلوگيري از آلوده شدن محيط به انواع عوامل بيماريزا )
2) چگونگي تفكيك زباله ها كه در فرايند بازيافت اهميت زيادي دارد.
3) نحوة انتقال زباله
4) بهره گيري از تجهيزات لازم جهت بازيافت زباله ها
چنانچه موارد فوق با يك مديريت صحيح و طبق اصول استاندارد صورت پذيرد ، ضمن حفظ بهداشت محيط زيست و سلامت زندگي شهرنشيني ، از هدر رفت سرمايه و مواد و استفاده بيشتر از منابع طبيعي كاسته خواهد شد. امروزه از زباله به عنوان يك سرمايه ياد شده و نام طلاي كثيف را به آن اختصاص داده اند.
كار دركلاس ( ص35) :
هرگروه از دانشجويان در حوزه صنعت ، كشاورزي و خدمات با مثالهايي از فرايندهاي توليدي كه قبلاًداشته اند به لحاظ تاريخي ( در يك دوره 50 ساله ) تغييرات به وجود آمده را در نحوه توليد و خروجي سيستم مورد بحث قرار دهند.
ط حوزه صنعت : توليد خودرو
نحوة توليد ابتدايي خودرو به صورت كارگاهي و فردي بوده كه پس از مدت طولاني نهايتاًيك خودرو توليد مي شده است. با ساخت كارخانه هاي توليد خودرو ، ماشين هاي ابتدايي براي توليد خودور كه اغلب كارها توسط اپراتور انجام مي شد كه هزينه هاي بالاي كارگاهي و قيمت بالاي خودرو را به همراه داشت . امروزه خودروها در كارخانه هايي توليد مي شودكه بيشتر فعاليتها برعهده دستگاههاي رايانه اي و اتوماتيك مي باشد. مانند رباطها، بگونه اي كه برخي كارخانه ها مثل تويوتا توليد طبق سفارش مشتري را درپيش گرفته كه مشخصات خودروي مورد نظر را از مشتري دريافت نموده و دراسرع وقت آن را توليد كرده و تحويل مشتري مي دهد.
ضمن اينكه در خود خودروهاي توليدي تغييرات فراواني رخ داده است :
ü ماشين هاي ابتدايي كه با بخار آب كار مي كردند.
ü توليد خود روهايي با سوختهاي فسيلي مثل گازوئيل و بنزين
ü توليد خودروهاي گازسوز
ü چشم انداز توليد موتورهايي با سوختهايي نظير هيدروژن ، الكتريسيته ، نورخورشيد و ...
ü تبديل موتورهاي كاربروتوري به موتورهاي انژكتوري
ü سيستمهاي ايمني مجهز مثل كيسة هوا و ...
ü سيستمهاي ترمز پيشرفته MBS
ü سيستمهاي هشدار دهنده موتور و ...
ü سيستمهاي رايانه اي هدايت خودرو
ü خدمات گسترده پس از فروش ( گارانتي و وارانتي )
ط حوزة كشاورزي : توليد چغندر قند
در بررسي توليد محصول زراعي چغندر قند در يك دروه 50 ساله با تحولات گوناگوني مواجهه مي شويم . اين تحولات از منظر هاي گوناگوني قابل بررسي است . مهمترين تغييرات به وجود آمده در وروديها اصلاح نژاد بذر چغندر قند است كه نسبت به ارقام قبلي داراي كيفيت بهتري بوده ونيز در برابر تغييرات محيطي مقاومتر است . با پيشرفتهايي كه در علم كشاورزي حاصل شده عملكرد محصول در واحد سطح نسبت به گذشته بيشتر شده ونيز ميزان عيار غده هاي چغندر قند نيز افزايش يافته است . به طور كلي پيشرفت علم كشاورزي سبب گرديده كه مراحل سه گانه كاشت ، داشت و برداشت سهل تر و مطابق با ساختار فيزيولوژيكي گياه و با درنظر گرفتن شرايط اقليمي منطقه كشت ، انجام گيرد.
از مهمترين تحولات صورت گرفته در اين بخش مربوط به تحولات علم مهندسي ماشينهاي كشاورزي است . پيشرفتهاي حاصله در اين حوزه از علوم سبب گرديده تا در يك دروه 50 ساله تحولات شگرفي در زمينه توليد محصولات زراعي از جمله توليد چغندر قند حاصل آيد. بگونه ايكه امروزه كلية عمليات كاشت ، داشت و برداشت توسط ادوات مكانيكي انجام مي گيرد و از نيروهاي انساني كمتر استفاده مي شود. اين امر سبب گرديده تا سرعت عمل افزايش يافته و هزينه هاي اوليه كمتر گردد و نيز با افزايش عملكرد محصول از زمينهاي زراعي بيشترين محصول توليد گردد.
در گذشته براي جمع آوري محصول از ادوات دستي مانند بيل يا چهار شاخ استفاده مي كردند كه اين روش باعث مي گرديد علاوه بر صرف مدت زمان طولاني تر و استفاده از كارگران بيشتر ، به غده ها آسيب وارد شده و عملكرد محصول پايين آيد . اما امروزه با بهره گيري از كمباين هاي ويژة برداشت چغندر قند عمليات سرزني غده ها ، خروج غده ها از دل خاك ، گل گيري غده ها و بارگيري آنها به طور همزمان انجام مي گيرد. در اين روش كه برداشت باسرعت بالايي انجامي مي گيرد ، ما مي توانيم بدون آسيب رساندن به غده ها و بدون استفاده از كارگران زياد و صرفه كمترين مدت زمان ممكن ، عمليات برداشت را به نحو احسن انجام دهيم .
ط حوزة خدمات : جمع آوري زباله
اگر به گذشته فرايند جمع آوري زباله نگاهي داشته باشيم خواهيم ديد كه اين عمليات خدماتي با مشكلات فراواني مواجه بوده و عمليات دفع زباله به سختي انجام مي گرفته است . در گذشته شهرداريها براي جمع آوري زباله از گاري هاي دستي استفاده مي كردند. و اين كار توسط كارگر انجام مي گرفت به نحوي كه رفتگر با حمل گاري دستي در ميان كوچه ها ومحله هاي حوزة كاري خويش حركت كرده و زباله ها را از در منازل جمع آوري كرده و به مكانهاي خاصي زباله هاي را انتقال مي دادند . سپس در اين محلها با استفاده از كاميونهاي آن روز كه ظرفيت و قدرت كمي داشتند زباله به نقاطي در اطراف شهر منتقل كرده وآنها را در زمين دفع مي كردند.
اين روند مشكلات فراواني داشت .
1) سرعت عمل بسيار پايين بود.
2) حجم گاريها براي اين كار مناسب نبود.
3) به دليل سرعت عمل پايين زباله ها مدت طولانيتري در منازل باقي مي ماند كه اين امر خود بهداشت وسلامتي خانواده ها رابه مخاطره مي انداخت .
4) زباله ها در زمين دفن مي گرديد و اين روش سبب آلودگي خاك و آبهاي زير زميني مي شود.
5) زباله كه يك سرماية ملي محسوب مي شود، بدين طريق از بين مي رفت.
اما امروزه همانطور كه قبلاً اشاره گرديد عمليات جمع آوري زباله توسط ماشينهاي مخصوص در تعداد زياد و باسرعت عمل بالاتري نسبت به قبل انجام مي گيرد . همچنين در شهرهاي كشورهاي توسعه يافته عمليات تفكيك زباله در محل توليد انجام مي گيرد و در محله هاي مختلف ظرفهاي بزرگ مخصوص زباله هاي مختلف قرار داده شده و هرنوع زباله درظرف مخصوص خود ريخته مي شود . ماشينهاي ويژة حمل زباله به طريق مكانيكي محتويات ظرفها را در ماشين تخليه كرده و آنها را به كارخانه هاي بازيافت زباله انتقال مي دهند. در اين كار خانه ها زباله هاي به مواد اوليه تبديل مي شوند.
با اين روش علاوه بر جمع آوري سريع و صحيح زباله ضمن حفظ بهداشت و سلامت جامعه ، از هدر رفت اين سرماية ملي جلوگيري شده و از استفاده بيشتر از منابع طبيعي نيز كاسته مي شود.
كار دركلاس ( ص38) :
گروههاي كار در كلاس تكنولوژي بكار گرفته در توليد گندم به روش سنتي و مدرن ، كفش به روش سنتي و مدرن و حمل و نقل به روش سنتي و مدرن را با درنظر گرفتن ميزان پيچيدگي چهار جزءتكنولوژي را به بحث بگذارند.
ط توليد گندم
توليد گندم به روش سنتي :
در روش سنتي توليد گندم كه در كشورهاي توسعه نيافته ويا كمتر توسعه يافته همچنان ادامه دارد چهار جزء تكنولوژي به شرح ذيل جريان دارد:
1. ماشين آلات و ابزار توليد ( hard Ware ) : در كشاورزي سنتي بيشتر فعاليتهاي زراعي با ابزارآلات ساده كه عمدة نيروي بكار رفته در آن توسط انرژي انساني و نيروي ماهيچه اي دام تأمين مي شود ، انجام مي گيرد. از ابزارآلاتي چون بيل ، بيلچه ، خيش ،شن كش ، داس ، اره دستي و ... در روش سنتي استفاده مي شود.
2. تواناييهاي انساني ( Human Ware ) : در توليد گندم به روش سنتي كشاورزان با توجه به تجربيات خود ونيز تجربياتي كه از پدرانشان به آنان انتقال يافته اقدام به كشت وتوليد مي كنند . بالطبع در چنين روشي عملكرد محصول در واحد سطح بسيار پايين مي باشد.
3. اطالاعات ودانش فني ( Soft Ware ) : در روش سنتي اطلاعاتي كه كشاورز در رابطة با كشت گندم دارد بر اساس تجربيات خويش و تجربيات انتقال يافته نسلهاي قبلي مي باشد . در اين روش اطلاعات سازمان يافته مبتني بر تحقيق وپژوهش بر ساختار فيزيولوژيكي گياه نمي باشد .
4. سازماندهي و مديريت ( Orga Ware ) : سازماندهي ومديريت در روش سنتي به چگونگي برنامه ريزي كشاورز در انتخاب زمان كشت و مراقبت وساير عمليات زراعي بر مي گردد. همانطور كه گذشت مديريت نيز تنها بر اساس تجربيات گذشته انجام مي گيرد. همچنين در اين روش كشاورز سعي دارد تا از فرزاندان خويش در كشت و زرع خود بگونه اي مناسب استفاده كند.
توليد گندم به روش مدرن :
روش مدرن توليد گندم كه در زمينهاي يكپارچه ودر سطح وسيعي از زمينهاي زراعي انجام مي گيرد بيشتر در كشورها يصنعتي وتوسعه يافته صورت مي گيرد. چهار جزء تكنولوژي در اين شيوه به شرح ذيل مي باشد:
1. ماشين آلات و ابزار توليد ( hard Ware ) : در اين روش كلية عمليات رزاعي در سطحي وسيع و با استفاده از ماشين آلات ويژة هر نوع فعاليت انجام مي گيرد . از جمله ماشين آلات اين روش مي توان به اين موارد اشاره كرد : تراكتور وتمامي قطعات ضميمه اي آن نظير گاو آهن ، ديسك ، كلتيواتور ، كود پاش ، بذر پاش و خرمنكوب ، كمباينهاي مخصوص برداشت گندم .
2. تواناييهاي انساني ( Human Ware ) : در روش مدرن توليد گندم كارها تخصصي تر بوده و از افراد مختلفي استفاده مي گردد مانند رانندگان يا كارگران مسلط به كار با ماشينهايي مانند كمباين ، متخصصين خاك شناسي ، مهندسين ماشينهاي كشاورزي ، تعميركاران ادوات كشاورزي و ... .
3. اطالاعات ودانش فني ( Soft Ware ) : در روش مدرن كشاورز يك فرد عامي و بي سواد نيست بلكه شخصي است كه از دانش روز در رابطه با محصول زراعي مورد نظر ( گندم ) مطلع بوده و عمليات زراعي يا باتوجه با نيازهاي ارگانيك انجام مي دهد. در اين شيوه از علومي نظير علم زراعت ، مهندسي ماشينهاي كشاورزي ، خاك شناسي ، اقليم شناسي استفاده مي گردد.
4. سازماندهي و مديريت ( Orga Ware ) : در سطح كشوري وزارت جهاد كشاورزي سياستهاي كلي توليد محصول استراتژيك گندم را تدوين و ابلاغ مي كند . كشت وصنعتهاي بزرگ فعاليت خويش در امور داخلي ( مديريت ، برنامه ريزي ، سازماندهي ، نظارت ، توليد ) نضامند كرده و نيز فعاليتهاي خود را با سيستهاي داخلي ونيز سازمان جهاني F.A.O هماهنگ و منطبق مي كنند.
ط توليد كفش
توليد كفش به روش سنتي :
1. ماشين آلات و ابزار توليد ( hard Ware ) : سوزنهاي دستي مخصوص ، درفش ، ميخ ، چكش ، چسبهاي معمولي و نخ
2. تواناييهاي انساني ( Human Ware ) : تجربيات شخصي كه در طول زمان و در عمل بدست آمده ونيز تجربياتي كه از شخص ماهر با عنوان استادكار به شاگرد منتقل مي گردد.
3. اطالاعات ودانش فني ( Soft Ware ) : در روش سنتي اطلاعات و دانشي كه بر خواسته از تحقيق و پژوهش در زمينه ساختمان و عمل و ويژگيهاي پاي انساني باشد وجود ندارد و عمده مقصود از اين كار ( توليد كفش ) ساختن يك پا پوش براي حفظ كف پا در برابر ويژگيهاي خشن زمين است.
4. سازماندهي و مديريت ( Orga Ware ) : در اين روش ميزان توليد پايين است و توليد با توجه به نياز مردم منطقه يا محله اي كه كارگاه كفاشي در آن احداث شده است ، صورت مي گيرد . يك كارگاه كفاشي حداكثر از يك اوستا كار و يك يا چند كارگر كه تحت نظارت مستقيم اوستاي كارگاه كار مي كنند، تشكيل شده است.
توليد كفش به روش مدرن :
1. ماشين آلات و ابزار توليد ( hard Ware ) : در روش مدرن ، توليد كفش در مقياس بسيار وسيعتري از روش سنتي ، انجام مي گيرد و توليدات به بازارهاي داخلي و جهاني ارسال مي گردد. لذا لازم است از ماشين آلاتي مدرن با سرعت و دقت و نيز قابليتهاي انعطاف پذير بالايي استفاده گردد تا بتوان پاسخگوي نياز بازار بود. در اين روش از ماشين آلات پيشرفته اي نظير خط كوتينگ از نوع ترانسفر چهار كوره، انواع ميكسر، دستگاه چاپ و لاك زني سه رنگ، دستگاه امباسينگ P.V.C و PU ، دستگاه كنترل و بسته بندي كالا، دستگاه كنترل پارچه و كاغذ، خط توليد آزمايشگاهي (پيلوت)، ماشين آلات و تجهيزات تست و بازرسي آزمايشگاه و ساير ماشين آلات جنبي خط توليد، استفاده مي گردد.
2. تواناييهاي انساني ( Human Ware ) : در روش سنتي از كارگران آموزش ديده اي استفاده مي گردد كه بتوانند با دستگاههاي مدرن با حداكثر توليد كار كنند. همچنين از تكنسينهاي ماهر ومسلط به دستگاهها ، مهندسي ماشينهاي خط توليد و ... بهره گيري مي شود.
3. اطالاعات ودانش فني ( Soft Ware ) : صنايع پيشرفته توليد كفش ، حاصل تكنولوژي جديد و مواد مصنوعي با قابليت هاي ويژه است. مواد مصنوعي كه امكان دويدن و پريدن را مي دهد. حتي گاهي در لايه هاي كفش هاي جديد كيسه هايي از گاز يا ژل قرار مي دهند كه حالت ارتجاعي كفش را بيشتر كند. براي ساخت كفشهاي امروزي تحقيقات زيادي صورت مي گيرد . چراكه اولاً كفشهاي توليدي با بگونه اي طراحي و ساخته شوند كه هيچ گونه صدمه اي به ساختار فيزيكي پا وارد نكنند و گردش خون در پاها به راحتي انجام گيرد . امروزه ديگر كمتر از پلاستيك و چرم، براي توليد كفش استفاده مي كنند.
4. سازماندهي و مديريت ( Orga Ware ) : سازماندهي و مديريت در روش مدرن بايد بگونه اي طرح ريزي و عمل نمايد كه بتواند علاوه بر توليد با كمترين هزينه و كمترين ضايعات ، با رقباي داخلي و خارجي رقابت كند. در سازماندهي اينگونه كارخانجات از ترازهاي سازماني نظير مدير عامل و هيئت مديره ، معاونت بازرگاني ، معاونت توليد ، نماينده مديريت ، معاونت اداري و مالي ، رئيس آموزش و ... بهره گيري مي شود.
ط حمل و نقل
حمل ونقل به روش سنتي :
1. ماشين آلات و ابزار ( hard Ware ) : گاري ، ارابه و حيواناتي مانند اسب ، قاطر ، گاو و درازگوش
2. تواناييهاي انساني ( Human Ware ) : افرادي كه مي توانند از حيوانات در حمل ونقل به خوبي استفاده كنند و انان را كنترل نمايند.
3. اطالاعات ودانش فني ( Soft Ware ) : اطلاع از ميزان توانائيهاي حيوانات ويژة حمل ونقل ، قدرت شناسايي حيواناتي با نژادهاي كاري و بازدهي بالا ، شناخت راههاي ارتباطي ميان شهرها و قصبات و انتخاب راههاي ايمن .
4. سازماندهي و مديريت ( Orga Ware ) : انتخاب افراد ماهر و امين از سوي صاحبان وسايل حمل ونقل و نيز جلب اعتماد مشتريان در ارسال ايمن ملزومات به مقصد.
حمل ونقل به روش مدرن :
1. ماشين آلات و ابزار ( hard Ware ) : ادوات سنگين مانند كاميونها و تريلرهاي ويژه حمل ونقل كالا مانند ماشينهاي حمل احشام ، ماشنهاي حمل گوشت و مواد غذايي ، ماشنهاي حمل مواد سوختي و شيميايي و ...
2. تواناييهاي انساني ( Human Ware ) : رانندگان حرفه اي و داراي گواهينامه پاية يك
3. اطالاعات ودانش فني ( Soft Ware ) : مهارت رانندگي در انواع جاده ها در مناطق مختلف آب و هوايي ، آشنايي وتسلط بر چگونگي كاركرد موتورهاي گازوئيلي و ديزلي ، شناخت راهها ارتباطي و مراسلاتي و ...
4. سازماندهي و مديريت ( Orga Ware ) : مدير عامل بنگاه حمل ونقل ، مديريت دفتر كار ، مدير حسابداري ، مدير بازار يابي ، مديريت گزينش واستخدام ، ار تباط مؤثر با اتحاديه هاي مربوطه و ...
كار دركلاس ( ص41) :
باتوجه به جدول سطوح مختلف پيچيدگي اجزاء تكنولوژي مثالهايي را از شركتهاي صنعتي ، كشاورزي و خدماتي در محيط اطراف خودتان زده و سطح پيچيدگي آن را در هر يك از اجزاء به بحث بگذاريد.
توليد خودرو
سطح پيچيدگي نمونه
(1)ماشين آلات وتجهيزات( hard Ware ) ابزار دستي مته دستي – پيچ گوشتي
تجهيزات برقي مته برقي
ماشينهاي عمومي ماشين فرز
ماشينهاي تخصصي ماشين رنگ آميزي
ماشينهاي اتوماتيك ماشينهاي جوش رباتيك
ماشينهاي كامپيوتري ماشين تست شكل بدنه
امكانات ادغام شده
سطح پيچيدگي نمونه
(2)اطلاعات ودانش فني ( Soft Ware ) آشنا كننده بروشوري از طرح كلي خودرو
توصيف كننده كتابچه شرح دهنده قسمتهاي مختلف خودرو
مشخص كننده ثبت مشخصات بخشهاي مختلف خودرو
بهره گيرانه راهنماي چگونگي نصب قطعات مختلف
تفهيم كننده ارائه دلايل انتخاب طرح
تعميم كننده طرح ريزي بر اساس آمار و تجربيات گذشته
ارزيابي كننده بررسي عملكرد خودرو با معيارهاي صنعتي ، اقتصادي و زيست محيطي
سطح پيچيدگي نمونه
(3)تواناييهاي انساني( Human Ware ) كار باماشين كارگران نيمه ماهر
نصب نصاب يا كارگر ماهر
تعمير تكنسين تعميرات
مشابه سازي مهندسي توليد
تطبيق مهندسي طراح
بهبود مهندسي بهبود
نوآوري مهندسي توسعه دهنده
سطح پيچيدگي نمونه
(4)سازماندهي و مديريت( Orga Ware ) ارتباط فردي كار بر روي يك دستگاه يا يك جزء از عمليات
ارتباط گروهي ارتباط گارگران خط توليد
ارتباط بخشي ارتباط بخشهاي توليد موتور ، نصب اطاق ، رنگ پاشي
ارتباط بنگاهي ارتباط شركتهاي مگاموتور و ايران خودرو
ارتباط صنعتي ارتباط سايپا وايران خودرو
ارتباط ملي ارتباط كارخانه هاي توليد كننده خودرو در سراسركشور
ارتباط جهاني شركتهاي فرامليتي
گندم
سطح پيچيدگي نمونه
(1)ماشين آلات وتجهيزات( hard Ware ) ابزار دستي بيل – بيلچه – داس – شن كش - خويش
تجهيزات برقي اره برقي
ماشينهاي عمومي تراكتور
ماشينهاي تخصصي موور، بيلر ، ريك ، نهر كن ، گاو آهن ، كولتيواتور
ماشينهاي اتوماتيك ماشين هاي بوجاري ماشين هاي بسته بندي
ماشينهاي كامپيوتري ماشينهاي شناسايي درصد رطوبت
امكانات ادغام شده انواع كمباين
سطح پيچيدگي نمونه
(2)اطلاعات ودانش فني ( Soft Ware ) آشنا كننده بروشور انواع ارقام بذور گندم
توصيف كننده كتابچه توصيف كننده ساختار فيزيولوژيكي گندم
مشخص كننده مشخصات ابزالاات وماشين آلاي كشاورزي مربوطه
بهره گيرانه راهنماي چگونگي استفاده از كودهاي شيميايي و ماشين آلات مربوطه
تفهيم كننده دلايل استفاده از ارقام خاص و ماشين آلات مربوطه
تعميم كننده چگونگي بهره گيري از همة امكانات وتجربيات
ارزيابي كننده ميزان عملكرد محصول در واحدسطح
سطح پيچيدگي نمونه
(3)تواناييهاي انساني( Human Ware ) كار باماشين كشاورز ساده
نصب كشاورز آشنا با مراحل علمي كاشت ، داشت و برداشت
تعمير تكنسين تعمير ماشينهاي كشاورزي
مشابه سازي مهندس ساده ماشينهاي كشاورزي
تطبيق مهندس طراح ماشينهاي كشاورزي
بهبود طرح ريزي روشهاي اصلاح خاك و نباتات
نوآوري طراحي وساخت ماشين آلات جديدبراي برداشت مكانيزه محصولات ديگر
سطح پيچيدگي نمونه
(4)سازماندهي و مديريت( Orga Ware ) ارتباط فردي كار درمزرعه شخصي
ارتباط گروهي كار بر روي اراضي يكپارچه
ارتباط بخشي ارتباط با اتحاديه هاي محلي
ارتباط بنگاهي ارتباط با مراكز استاني
ارتباط صنعتي ارتباط با شركتهاي صنعتي توليد كننده مواد غذايي
ارتباط ملي ارتباط با وزارت جهاد كشاورزي
ارتباط جهاني ارتباط با سازمان جهاني خوار وباروكشاورزي F.A.O
بانك
سطح پيچيدگي نمونه
(1)ماشين آلات وتجهيزات( hard Ware ) ابزار دستي قلم ، مداد ، دفاتر روزانه و دفتر كل
تجهيزات برقي دستگاه شناسيايي پول
ماشينهاي عمومي ماشين حساب
ماشينهاي تخصصي پول شمار
ماشينهاي اتوماتيك ماشينهاي بسته بندي پول
ماشينهاي كامپيوتري رايانه هاي اوپراتوري و سرورهاي بانك
امكانات ادغام شده اتصال شبكه اي بانكه بايكديگر
سطح پيچيدگي نمونه
(2)اطلاعات ودانش فني ( Soft Ware ) آشنا كننده چارت سازماني بانك
توصيف كننده كتابچة شرح هريك از بخشهاي بانك مانند صندوقداري
مشخص كننده مشخصات و ويژگيهاي دفاتر روزانه وكل
بهره گيرانه راهنماي كار با نرم افزارهاي حسابداري بانكي
تفهيم كننده آمار و محاسبات دريافتها وپرداختهاي روزانه
تعميم كننده تطبيق آمار روزانه با آمار كل بانك
ارزيابي كننده همخواني ستون بستانكار و بدهكار با صندوق كل
سطح پيچيدگي نمونه
(3)تواناييهاي انساني( Human Ware ) كار باماشين كارمند ساده
نصب كارمند ماهر و كارمند مسلط به برنامه رايانه اي حسابداري
تعمير تكنسين رفع مشكلات برنامه هاي رايانه اي
مشابه سازي تطابق شيوة حسابداري بانكي با روش بانكهاي موفق
تطبيق اجراي حسابداري دوبل براي تمامي بانكها
بهبود مهندسين برنامه نويس برنامه هاي حسابداري
نوآوري نوشتن برنامه جديد حسابداري با امنيت بالا
سطح پيچيدگي نمونه
(4)سازماندهي و مديريت( Orga Ware ) ارتباط فردي كار در پشت باجه
ارتباط گروهي ارتباط كارمندان تحويلدار
ارتباط بخشي ارتباط بخشهاي داخلي بانك
ارتباط بنگاهي ارتباط بانكها در سطح شهر
ارتباط صنعتي ارتباط بانكها در سطح استان
ارتباط ملي ارتباط بانكها با بانك مركزي
ارتباط جهاني ارتباط با بانك جهاني
كار دركلاس ( ص44) :
علل توسعه نيافتگي جامعه را از بعد منابع انساني بررسي و تحليل كنيد.
تحليل روند توسعه انساني طي دهههاي اخير در ايران نشان داده كه فضاي قابليتزا براي پيشرفت تحصيلي و ارتقاي سلامتي شهروندان در اثر اختصاص هزينههاي اجتماعي قابل توجه به آموزش و بهداشت و درمان فراهم آمده و اين پيشرفتها علت اصلي بهبود توسعه انساني در جمهوري اسلامي ايران بودهاند. اما از آنجا كه از يك سو رشد درآمد سرانه در حدي نبوده است كه تأثير مثبت قابل توجهي بر روند توسعه انساني داشته باشد و از سوي ديگر هزينههاي اجتماعي در زمينههاي آموزش و بهداشت و درمان بر منابع عمومي متكي بودهاند، ايجاد فضاي قابليتزا براي دستيابي به رشد اقتصادي بالا در سالهاي آتي مهمترين نقش را در بهبود وضعيت توسعه انساني در ايران ايفا ميكند.
در ايران كه متجاوز از يك سوم جمعيت آن زير 15 سال است، توجه به امر آموزش در توسعه انساني داراي اهميت بسيار است. انتخاب بين آموزش پايه و آموزش متوسط و عالي و نيز آموزشهاي فني و حرفهاي و هماهنگسازي نيازهاي آموزش كشور با تقاضاي مؤثر در بازار كار در بعد ملي، داراي جايگاه ويژهاي است. سياستهاي اتخاذ شده از سوي دولت در زمينه آموزش، ارتقاي بهداشت و سلامتي و نيز افزايش توليد و سرمايهگذاري هم از بعد ملي و هم از بعد منطقهاي داراي اهميت اساسي است. ضرورت دارد كه گسترش كمي و كيفي فعاليتهاي آموزشي با توجه به نيازهاي ملموس مناطق و همراه با گسترش بازار كار براي جذب آموزشديدگان و به صورت متعادل صورت پذيرد تا ضمن بهرهگيري از توانمنديهاي انساني، امكان بسط انتخابهاي انساني و مشاركت آنها در امر توسعه كشور را فراهم آورد.
اگرچه بين شاخص توسعه انساني و شاخص توليد ناخالص داخلي سرانه كشورها در تمامي موارد رابطه مثبت و معنيداري مشاهده نشده است، اما بدون ترديد، افزايش درآمد سرانه در صورت اتخاذ سياستهاي مناسب ميتواند به قابليتي مؤثر در ارتقاي سطح توسعه انساني منتهي شود. عقبماندگي نسبي رتبه ايران (22) در توليد ناخالص داخلي سرانه و رتبه آن در شاخص توسعه انساني نيازمند توجه ويژه و تغيير بعضي سياستهاي آموزشي و بهداشتي است.
دولت ميتواند با ايجاد بستر مناسب براي اصلاحات ساختاري گامهاييي در زمينه توسعه انساني بالاتر و عادلانهتر بردارد كه اهم آن را ميتوان به صورت زير خلاصه كرد:
ـ بهبود شاخص آموزشي از طريق ايجاد تمهيداتي براي افزايش نرخ ثبتنام تحصيلي در دورههاي آموزشي متوسطه و دانشگاهي در تمام نقاط كشور با توجه به نيازهاي بازار كار و اتخاذ سياستهاي مناسب براي تقويت و گسترش فعاليتهاي مربوط به آموزش بزرگسالان.
ـ بهبود شاخص توسعه انساني تعديل يافته براساس توزيع درآمد با گسترش دسترسي طبقات متوسط و پايين درآمدي به فرصتها و منابع اقتصادي به ويژه از طريق ارائه تسهيلاتي براي مشاركت اين طبقات در اداره واحدهاي توليدي كوچك و متوسط در فرآيند خصوصيسازي.
ـ كاهش فقر انساني از طريق كاهش فقر درآمدي به ويژه از طريق ايجاد زمينههاي اشتغال براي افراد زير خط فقر و نيز تداوم پرداخت يارانهها براي خدمات آموزشي و بهداشتي پايه.
ـ ارتقاي وضعيت توسعه انساني زنان با افزايش سهم درآمدي زنان از طريق برطرف ساختن موانع فرهنگي، حقوقي و اقتصادي مشاركت اقتصادي و اشتغال زنان و گسترش فرصتهاي مديريتي در سطوح سياسي، اجتماعي، علمي و فني براي زنان.
ـ كاهش پراكندگي توسعه انساني در استانهاي كشور از طريق تغيير اولويتهاي تخصيص منابع و امكانات اقتصادي به نفع استانهاي با توسعه انساني پائينتر به ويژه از طريق گسترش فرصتهاي شغلي در استانهاي محروم.
ـ افزايش نرخ باسوادي زنان براي بهبود شاخص توسعه انساني تعديل يافته برحسب جنسيت در استانهاي با توسعه انساني پايينتر به ويژه از طريق برطرف ساختن سنتهاي ناپسند در خرده فرهنگهاي محلي كه مانع آموزش زنان هستند.
كار دركلاس ( ص46) :
در خصوص ارزيابي عملكرد سيستم هاي توليدي بر اساس معيارهاي برشمرده ، مطالعه و تحقيق كنيد و چند نمونه از سيستم هاي توليدي با ذكر دلايل موفقيت يا عدم موفقيت آنها را معرفي نماييد.
كارخانه خودروسازي گلف
اين كارخانه كه يكي از كارخانه هاي موفق اتومبيل سازي است توانسته است با انجام تغييراتي در سيستم مديريتي كارخانه ، دربازرهاي جهاني نفوذ كرده و آن را به تسخير خود در آورد . از جمله دلايل موفقيت اين كارخانه توجه زياد به خواست مشتري است . جان گريسون، رييس كارخانهي خودروسازي گلف كه يك سال است به اين سمت گماشته شده، پس از صحبت درمورد زمينههاي مختلف كاري خود در صنعت خودرو و تجاربش، از شور و هيجان زياد خود نسبت به علايق و نيازهاي مشتري صحبت كرد. گريسون معتقد است هيچچيزي بهاندازهي درك صحيح از نيازهاي مشتري و علايق وي در يك خودرو نميتواند مديريت كارخانه را در طرح ساخت اتومبيل بعدي همراهي كند: « اجابت خواستهي مشتري، اصليترين انگيزهي كاري ما است.»
قدر مسلم وقتي محوريترين اقدام در يك سيستم توليدي خواست ونظر مشتري باشد لذا لازم است معيارها نيز باتوجه به نياز مشتري طرح ريزي شوند. يعني اينكه محصول توليدي بايد از نظر كيفيت يگونه اي باشد كه مشتري از آن راضي باشد چراكه در غير اين صورت كارخانه مشتريان خود را ازدست داده و دچار ضرر و زيان مي گردد. از نظر گريسون، حتا كارمنداني كه در يك كارخانهي خودروسازي كار ميكنند، بايد نسبت به خواستهي مشتريان، احترام بگذارند. تنها در اينصورت است كه قادر خواهند بود با موفقيت و نيز علاقهي بيشتر به كار خود ادامه داده و محصولي تقريبا بدون اشكال را به بازار عرضه كنند.
بعلاوه نوع محصل توليدي نيز نبايد در انتها پرهزينه تحويل گردد. اين امر از دوسو اهميت دارد . اول آنكه بهروري كارخانه كاهش يافته و دوم اينكه مشتري ناراضي خواهد بود .
از آنجاييكه در سيستم توليدي مانند شركت گلف ، خواست مشتري محور توليد است بايد سيستم بگونه اي طراحي شود كه بتواند در كمترين زمان ممكن كالا را به مشتري تحويل دهد. كارخانه نام برده توانسته با افزايش كيفيت و كم كردن هزينه و زمان توليد ، خود را در زمرة خودروسازان موفق دنيا جاي دهد.
كار دركلاس ( ص51) :
1) توليد فرهنگي مبتذل را ازنظر سيستم توليدي با توليد ضد ارزش مفيد به بحث گذاريد.
يكي از نمونه هاي فرهنگي مبتذل كه در جامعة ما در بخشهاي مختلف و در ميان بسياري از افراد رشد كرده و متأسفانه به عنوان يك نوع زرنگي يا تيز هوشي در ميان بسياري رواج يافته است ، مسألة در رفتن از زير كار مفيد و نداشتن وجدان كاري است. شايد تا بحال بسيار ديده باشيد كه در برخي از محافل دوستانه افراد ( خواه كارگر يا كارمند ) با افتخار براي دوستانه خود توضيح مي دهند كه چگونه در محل كار از فعاليت فرار كرده اند . يا توانسته اند كمتر از ديگران كار كرده و بيشتر استراحت كنند . خيلي از اين افراد به زبانه عاميانه مي گويند كا فلان كار را « پيچانديم » يا « دودر كرديم » . حال فكر مي كنم كه منظور من را دريافته باشيد.
اينگونه اعمال كه در فرهنگ مردم ما جا افتاده است خود زمينه عقب ماندگي را درسطح كلان در كشور ايجاد مي كند . عملي كه علاوه بر مبتذل بودنش ، سبب كاهش ارزش افزوده مي گردد. چراكه نيروي كار به جاي اينكه در ساعات كاري خويش مشغول به كار باشد ، استراحت مي كند و توليد در نهايت كمتر و از نظر كيفي نيز دچار نقصان مي شود.
2) ليستي از تعدادي مشاغلي كه در سيستم هاي توليد صنعتي ، كشاورزي و خدماتي با ذكر نقشي كه در سيستم دارند و نوع ارزش افزوده اي كه ايجاد مي كنند تهيه نماييد.
صنعت
1. قالب ساز : با استفاده از ظروف شني و فلزمذاب قالبي را مطابق طرح جهت استفاده در خط توليد ، مي سازد.
2. مونتاژ كار : قطعات و قسمتهاي مختلف كالاي توليدي را مطابق نقشه به يكديگر متصل مي كند.
3. تزريق كار : با استفاده از دستگاه تزريق پلاستيك ، بخشي از كالا را كه از جنس پلاستيك است تهيه مي كند.
كشاورزي
1. سم پاش : با بكار گيري دستگاه سم پاشي دستي يا سيم پاش برقي كار سم پاشي و آفت زدايي را در مزرعه انجام مي دهد.
2. راننده تراكتور : با بكارگيري صحيح ماشين عمليات مختلف زراعي مانند شخم زدن ، ديسك زدن ، نهركني و ... را انجام مي دهد.
3. تعمير كار ادوات كشاورزي : در صورت بروز مشكل در ماشينهاي كشاورزي با بهره گيري از مهارت خود اقدام به رفع عيب از دستگاه مي كند.
خدمات
1. حسابدار بانك : با اتكا به دانش خود عمليات حسابداري واحد مطبوع خود را انجام داده و آمار و ارقام و نمودارهاي مالي را از اسناد استخراج مي كند.
2. گارسون : در يك رستوران ، گارسون ضمن خوشامدگويي به مشتريان و جلب توجه آنان ، در خواستهاي مشتريان را جمع آوري كرده و سفارشات آنان را انجام مي دهد.
3. رفتگر شهرداري : با تمييز كردن سطح شهر در ايجاد فضايي عاري از آلودگي و حفظ سلامت شهر شركت مي كند.
كار دركلاس ( ص59) :
در خصوص جايگاه كشور ما ايران و اينكه كشور ما در كدام دوره قرار دارد با ذكر ويژگيهاي لازم بحث كنيد.
دربحث از اينكه كشور ما دركدام دوره قرار دارد بايد توجه داشت كه ايران در دورة اول يا دوران كشاورزي قرار ندارد. چراكه ويژگيهاي اين دروان به طور گسترده ديده نمي شود. هرچند كه ممكن در برخي از نقاط كشور هنوز شيوه هاي دوران كشاورز ي باقي مانده باشد اما نمي توان آن را به كل شكور نسبت داد.
با اين وجود ذهن به اين سمت مي رود كه پس ما در دورة صنعتي قرار داريم . اگر شاخص هاي دوران صنعتي را به معنايي كه در كشورهاي توسعه يافته يا پيشرفته اتفاق افتاده است را درايران جستجو كنيم شايد تاحدود زيادي اين امر محقق نشود . چراكه اولاً ما ازنظر تحولات علمي كه در دنياي صنعتي روي داده است به ميزان زيادي دور هستيم ثانياً تحولات صورت گرفته در جوامع صنعتي تحت تأثير فرهنگ و آداب ورسوم آنان نيز بوده است هرچندكه فرهنگ نيز از انقلاب صنعتي اثر گرفته است. با بررسي شرايط فرهنگي ايران به اين نتيجه مي رسيم كه لزوماً نمي تواند تحولات دورانهاي سه گانه در ايران نيز باهمان كيفيت اتفاق افتد. به بيان ساده تر ما نمي توانيم كشورمان را دقيقا ًمطابق با آنچه در كشورهاي صنعتي رخ داده است ، تطبيق داده و پيش بريم .
در يك نگاه كلي به اين نتيجه مي رسيم كه علاوه بر اينكه كشورما داراي نشانه هاي دوران صنعتي است ، نشانه هاي دوران فراصنعتي نيز در ايران بوجود آمده است و كشور ما حالت و وضعيتي بينابيني دارد.
كار دركلاس ( ص65) :
از آنچه كه تحت عنوان دورانهاي اقتصادي تاريخ بشري بيان گرديد شواهد و مثالهايي كه در جامعه ايران رخ داده و يا در حال تغيير و تحول است مثالهايي بزنيد و تحليل نماييد كه اصلي ترين مسايل ما در اين دوران كدامند؟ و چگونه مي توان با آنها برخور نمود بالاخص در بحث آموزش و پرورش و آموزش حرفه وفن ( تكنولوژي ) براي نسل آينده
همانطور كه در بالا اشاره شد در جامعه ايران نشانه هاي دورانهاي صنعتي و فراصنعتي به چشم مي خورد . به عنوان مثال جدا شدن توليد از مصرف ، خارج شدن افراد از منازل و كار در زير يك سقف ، بي ارزش شدن كارهاي بدون دستمزد مانند خانه داري ،تلاش در حهت توليد انبوه و غيره در ايران مشاهده مي گردد. مجدداً تأكيد مي گردد كه اين نشانه ها دقيقاً مطابق با آن چيزي نيست كه در ممالك پيشرفته صنعتي رخ داده است .
از طرفي ديگر موج فناوري اطلاعات ايران را نيز تحت تأثير خود قرارداده است . بيشتر شركته و كارخانجات توليدي در ايران به سمت سرمايه گذاري در زمينه اطلاعات روي آورده اند. يكي از فعاليتهاي برقراري و گسترش تجارت الكترونيكي است . سيستم بانكداري ايران در فكر ايجاد پول الكترونيكي به معناي واقعي آن است . رايانه در بيشتر منازل رسوخ كرده است . ارتباطات و مراسلات نامه ها ، عقايد و نظريات از طريق فناوري اطلاعات صورت مي پذيرد . اين نشانه ها و نشانه اي ديگر حاكي از آن است كه ما نيز در راه قدم به دوران فراصنعتي هستيم .
با توجه به تحولات رخ داده در دنيا و تأثير پذيري عميق كشور ما از اين رويدادها دغدغه هاي فراواني را براي دولتمردان ما ونيز خانواده ها فراهم آورده است . از طرفي نمي توان از رويدادن اين تحولات جلوگيري كرد و از طرفي ديگر تمامي اين تحولات ذاتاً صحيح و مطابق با مذهب و آداب ورسوم و فرهنگ ايرانيان نمي باشد . نه مي توان اين تحولات را ناديده گرفن ونه مي توان آن را به طور كامل پذيرفت . بنابراين كاري كه بايد انجام گيرد اين است كه ما خود را بگونه اي با رويدادهاي جهاني تطبيق دهيم كه اولاً از پيشرفت و توسعه جهاني عقب نمانيم و ثانياً تحولات وراده را مطابق با شرايط عمومي ايران تغيير داده و به شكلي منطقي در كشور پياده نماييم .
براي تحقق اهداف فوق مهمترين نهاد آموزش و پرورش است . اين وزارتخانه بايد بگونه اي تغيير يابد كه بتواند اهداف فوق را محقق نمايد. همچنين از آنجاييكه عمده تغييرات جهاني در اثر تحولات روي داده در عرصة تكنولوژي بوده است، بنابراين لازم است كه معلمين حرفه و فن ضمن شناخت تحولات جهاني و شرايط اجتماعي ايران دانش آموزان را بگونه اي تربيت و هدايت كنند كه بتوانند بگونه اي مطلوب و كارآمد در كشورمان ، خود رابا اين تحولات تطبيق دهند.
پرسشهاي فصل دوم :
1) مي دانيد گسترش خودكار سازي ( اتوماسيون ) در صنايع و خدمات باعث كاهش نياز به نيروي كار ( انسان ) مي گردد، اين امر از نگاه سيستم توليدي چه پيامدهايي را سبب گرديده است ؟
گسترش اتوماسيون در يك فرايند توليدي باعث كاهش نيروي انساني در همان فرايند توليد مي شود. وليكن اين امر رقابتهايي را درحاشية اين فرايند توليدي جهت شركت فعالتر در آنها را تشديد مي كند . به اين معنا كه شركتهاي توليد كنندة ماشين آلات ( جهت اتوماسيون ) به طرحهاي جديدتر و مناسب تر و كم هزينه تر روي آورده و در اين جهت فعال مي گردند.
علاوه بر اين با هرچه بيشتر شدن اتوماسيون ، سيستمهاي نگهداري و تعميرات آنها و همچنين خدمات پس از فروش محصولات آنها نيز پيچيده تر و گستر ده تر مي گردد. واين خود باعث شكل گيري شركتهاي متولي اين گروه مي گردد.
اما اگر جامعه رقابتي نباشد و اين نيروهاي انساني از مراكز توليدي حذف و در مجموعه هايي كه توضيح داديم جذب نگردند، به كارهاي شبه توليدي و مخرب روي مي آورند.
2) با توجه به تجارب شخصي خود فرايند عمليات ( توليد ) را درهريك از كارهاي زير توضيح دهيد.
فرايند ياددهي – يادگيري
فرايند ياددهي – يادگيري در حوزة خدمات قرار دارد. در اين فرايند محصول توليدي به وضوح قابل مشاهده نيست . در اين فرايند ما مي خواهيم كه مطلبي يا عملي و يا روشي را به فراگير آموزش دهيم . در اينجا وروديهاي ما يكي خود دانش آموز است و ديگري اطلاعاتي كه ما به او مي دهيم و نيز آموخته هايي كه او از قبل داشته است . همچنين اين فرايند تحت تأثير شرايط محيطي نيز مي باشد كه بايد به آنها توجه داشت .
عمليات پردازش به شيوة تدريس بر مي گردد . شيوة تدريس بايد باتوجه به وروديها و نيز خروجي انتخاب و اجرا گردد. به عنوان مثال زمانيكه ما مي خواهيم نحوة كار با ارة مويي را به دانش آموز آموزش دهيم مي بايست ضمن فراهم كردن لوازم و شرايط لازم از شيوه هاي عملي و يا نمايشي استفاده كنيم .
ارزشيابي در اين فرايند تعيين كنندة خروجي ما نيز است . به زبان ديگر با ارزشيابي از فراگير خروجي نيز حاصل مي شود.
فرايند دوخت لباس
ورودي : پارچه ، نخ و ماشين چرخ خياطي
پردازش : بريدن پارچه ها مطابق طرح و دوختن آنها به يكديگر
خروجي : لباس دوخته شده و آمادة عرضه
ارزشيابي : پُرو كردن لباس توسط مشتري
فرايند مديريت
ورودي : اطلاعات ، آمار ، ارقام ، نمودارها ، اهداف و ...
پردازش : بررسي و تحليل داده ها و انتخاب بهترين روش براي مديريت ورسيدن به هدف مورد نظر
خروجي : برنامه ها و دستورات مدير
ارزشيابي : بررسي و تحليل پيامدهاي تصميمات اتخاذ شده از سوي مديريت
3- مي دانيد افراد شاغل در طول قرن بيستم از بخش كشاورزي به صنعت و سپس به خدمات جا به جا شده است به گونه اي كه امروزه علي رغم افزايش محصولات كشاورزي در مقايسه با گذشته ، نيروي كار در اين بخش كاهش قابل توجهي يافته ، در بخش صنعت نيز اين امر در حال تحقق است و بخش زيادي از نيروي كار به بخش خدمات سرازير شده است . علل آن را بيان كنيد و درضمن پيامدهاي اين امر را نيز تحليل نماييد.
1) علت اول ، اتوماسيون و مكانيزه شده فعاليتهاي توليدي
2) پيشرفت عوامل ارتباطي و انتقال سريع اطلاعات و گستردگي اطلاعات مانند اينترنت و ... ( دهكدة جهاني ) و لذا نياز به دريافت سريع و به موقع اطلاعات
3) جهاني شدن و جهاني سازي
4) ايجاد رقابت شديد ميان شركتهاي توليدي و گرايش به سمت خواست مشتري در ارائه محصول ( مشتري محوري )
4- به نظر شما دانش آموزان در اين دوره ( فراصنعتي ) در درس حرفه وفن چه مهارتهايي مي بايست ياد بگيرند كه چند سال بعد بتوانند در زندگي و كار به طور مؤثر از آن استفاده نمايند.
يكي از نيازهاي مبرم دانش موزان براي ورود به دوران فراصنعتي و زندگي در اين دوران به شكل مطلوب بگونه اي كه بتوانند سعادت خود و خاونوادة خويش را تأمين نمايند، آشنايي و تسلط به رايانه است . دروة فراصنعتي بدون رايانه معنا ندارد .
يكي از كمبودهاي يا نواقص كتاب حرفه وفن نبودن مبحث رايانه در آن است . اگر مي خواهيم فرزندانمان بتوانند در دروة فراصنعتي زندگي كنند لازم است كه با امور رايانه در سنين پايين آشناشده و از تسلط كافي برخوردار شوند. بهترين موقعيت و بهترين كتاب براي اضافه كردن مبحث رايانه در آموزش و پرورش و در مقطع راهمنايي ، كتاب حرفه وفن است.